Ο ΘΟΚ επέστρεψε φέτος μετά από 9 χρόνια στην Επίδαυρο με δική του παραγωγή. Η
τελευταία φορά ήταν το 2017 με τους Πέρσες. Επέστρεψε λοιπόν φέτος και μόνο ως
επιτυχία μπορεί να χαρακτηριστεί. Πενταψήφιος αριθμός θεατών απόλαυσε και
χειροκρότησε μια πολύ όμορφα δομημένη παράσταση. Σκηνοθεσία, ερμηνείες, μουσική,
κίνηση, κοστούμια, σκηνικά και φώτα όλα μαζί αρμονικά και σαν ένα, ταξίδεψαν το κοινό
για 90 περίπου λεπτά.

Όλα αυτά όμως είναι αυτά που θα δείτε γραμμένα παντού. Αυτά που θα σας πω εγώ είναι
αυτά που δεν φαίνονται με γυμνό μάτι. Δεν χρειάζεται να πω για την υποκριτική δύναμη
των Νεοκλή Νεοκλέους (Ξούθος) και Στέλλας Φυρογένη (Κρέουσα), αλλά θα πω για την
εμπειρία τους, το ήθος και τον επαγγελματισμό τους που αποτελούν φάρο προστασίας και
καθοδήγησης προς τους συναδέλφους τους, την παραγωγή και τον οργανισμό.
Δίπλα σε αυτούς τους πυλώνες, είδα τη νέα γενιά να πατάει γερά στο χώμα της
Επιδαυρου. Ο Γιάννης Τσουμαράκης, που επωμίστηκε τον ομώνυμο, τεράστιο ρόλο του
Ίωνα, δεν έφερε στις πρόβες μόνο το ταλέντο του, αλλά και μια αφοσίωση, μια πειθαρχία
που στα παρασκήνια φαινόταν σε κάθε του βλέμμα. Μαζί με ηθοποιούς όπως η Μαργαρίτα
Ζαχαρίου στον ρόλο της Αθηνάς, ο Βαλεντίνος Κόκκινος ως Παιδαγωγός και ο Δημήτρης
Αντώνιου ως δούλος αναδείχθηκε η δύναμη και δυναμική ολόκληρης της νέας γενιάς που
στελέχωσε τόσο τους πιο μικρούς ρόλους όσο και τον Χορό. Ηθοποιοί γεμάτοι ενέργεια,
τεχνική και πάθος, που απέδειξαν ότι η δύναμη μιας παράστασης κρύβεται στη συνολική
αφοσίωση της ομάδας.

Ξεχωριστή αναφορά αξίζει στον καθηλωτικό και σχεδόν μαγικό συντονισμό των δύο
σπουδαίων ηθοποιών που ενσάρκωσαν τον περιπαικτικό Ερμή, των Βασίλη Χαραλάμπους
και Ανδρέα Κουτσόφτα, οι οποίοι δικαίως γνώρισαν μια μικρή αποθέωση από το κοινό. Η
παρουσία τους συνδέθηκε μάλιστα με μια από τις πιο απρόσμενες, ποιητικές στιγμές της
φετινής Επιδαύρου: την ώρα της πρεμιέρας, δύο αλεπούδες έκαναν την εμφάνισή τους
στην ορχήστρα, κάνοντας τις βόλτες τους δίπλα στους ηθοποιούς, σαν να ήταν
εκπαιδευμένα μέλη του θιάσου! Μια αληθινά διονυσιακή συνύπαρξη, από αυτές που
συμβαίνουν μόνο όταν η τέχνη συναντά τη φύση του αργολικού τοπίου.

Όμως, το θαύμα χτίζεται και από εκείνους που δρουν πέριξ της ορχήστρας. Ήταν
συγκινητικό να βλέπεις τον Φώτη Νικολάου, μέσα από τη χορογραφία και την κίνηση, να
συντονίζει ακούραστα και να εμψυχώνει τον απαιτητικό μεικτό χορό της παράστασης. Ήταν
μαγικό να παρακολουθείς τη μουσικό Nama Dama, η οποία όχι μόνο έγραψε τη μουσική
αλλά βρισκόταν ζωντανά επί σκηνής, μαζί με τους Νικόλα Τσαγγάρη και Ζήνωνα
Οικονομίδη. Η μελωδία τους δεν γέμισε μόνο το κοίλον, αλλά συνέχιζε να δονεί και τα
καμαρίνια, κρατώντας τον παλμό της ομάδας ψηλά.

Την ίδια ώρα, η εικαστική ταυτότητα που έχτισε ο Βασίλης Παπατσαρούχας με τα σκηνικά
και τα κοστούμια του, γεφυρώνοντας το αρχαϊκό με το σύγχρονο, γινόταν πράξη με
απόλυτη φροντίδα, ενώ οι φωτισμοί του Γιώργου Κουκουμά ρυθμίζονταν σχολαστικά για να «ντύσουν» τις κορυφώσεις του έργου. Και πάνω από όλους, ο ενορχηστρωτής αυτής της
προσπάθειας, ο Θωμάς Μοσχόπουλος —έχοντας δίπλα του τον συνεργάτη σκηνοθέτη
Μάριο Κακουλλή— κατάφερε με αθόρυβη, ουσιαστική καθοδήγηση να ενώσει τα κομμάτια
αυτού του παζλ.

Ζώντας όλη αυτή την εμπειρία από κοντά, συνειδητοποιείς για ακόμα μια φορά το
εξαιρετικό, υψηλού επιπέδου ανθρώπινο δυναμικό που διαθέτουμε στην Κύπρο. Έχουμε
καλλιτέχνες και τεχνικούς με σπάνια πάστα, ταλέντο, ψυχή και επαγγελματισμό, ικανούς να
σταθούν επάξια σε οποιαδήποτε μεγάλη σκηνή.

Αυτός είναι και ο λόγος που η φετινή επιστροφή του ΘΟΚ στην Επίδαυρο δεν μοιάζει με
πυροτέχνημα, αλλά με την αρχή μιας νέας εποχής. Ο πρόσφατος διορισμός της Μαρίνας
Μαλένη στη θέση της Καλλιτεχνικής Διευθύντριας φέρνει έναν αέρα αισιοδοξίας και
δικαίωσης. Επιτέλους, μετά από χρόνια, αναλαμβάνει τα ηνία ένα άτομο που γνωρίζει το
θέατρο από μέσα, πονάει τον τόπο και σέβεται ουσιαστικά το ανθρώπινο δυναμικό του. Με
την εμπειρία, τη γνώση και τη βαθιά της αγάπη για τους ανθρώπους της σκηνής, το μέλλον
του οργανισμού και του κυπριακού θεάτρου διαγράφεται πραγματικά λαμπρό.

Η Επίδαυρος είναι ένας ζωντανός οργανισμός που αγκαλιάζει όσους δίνονται με την ψυχή
τους. Φεύγοντας, κρατάω αυτήν την αγκαλιά: την κούραση που έσβησε μονομιάς με το
χειροκρότημα των θεατών, τα χαμόγελα, το δέσιμο μιας ομάδας που πίστεψε στο υλικό
της. Ο ΘΟΚ απέδειξε στην πράξη τι σημαίνει συλλογικό ήθος, σεβασμός και αληθινή
θεατρική σύμπνοια.

Δημοσιεύτηκε στο ALPHA της Κυριακής στο https://www.alphanews.live/ στις 06.09.2026

The post Ο «Ίων» του ΘΟΚ στην Επίδαυρο: Η μαγεία πίσω από όσα δεν βλέπει τοκοινό και η ελπίδα για το μέλλον appeared first on Decoded Press.

2. Παρατείνεται η επιδότηση καυσίμων μέχρι τέλος Νοεμβρίου Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος ανακοίνωσε πρόθεση να κατατεθεί πρόταση στο Υπουργικό Συμβούλιο για παράταση της επιδότησης καυσίμων μέχρι τέλος Νοεμβρίου, καθώς και συνέχιση της μείωσης του ειδικού φόρου κατανάλωσης και μη επιβολή πράσινης φορολογίας, αποτρέποντας πρόσθετη επιβάρυνση περίπου 9 σεντ το λίτρο. Ανέφερε επίσης ότι η στήριξη σε ευάλωτα νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις συνεχίζεται μέσω της ειδικής διατίμησης 08 της ΑΗΚ. Το μέτρο αφορά κάθε επιχείρηση με στόλο οχημάτων ή κόστος μεταφοράς, ιδιαίτερα με τον χειμώνα να πλησιάζει.

3. Η ΕΚΤ πλησιάζει στο τέλος του κύκλου αυξήσεων επιτοκίων Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα βρίσκεται κοντά στην τελευταία αύξηση του τρέχοντος κύκλου, ενώ παράλληλα στοιχεία δείχνουν ότι το καταθετικό επιτόκιο στην Κύπρο παραμένει στα χαμηλότερα επίπεδα της ευρωζώνης. Η εξέλιξη αυτή αφορά άμεσα το κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, καθώς και την απόδοση των καταθέσεων, σε μια περίοδο όπου ο πληθωρισμός παραμένει αυξημένος λόγω ενέργειας και υπηρεσιών.

The post Top 3 business news εβδομάδα 31 Αυγούστου έως 4 Σεπτεμβρίου 2026 appeared first on Decoded Press.

Το καλάθι του μαθητή

Σύμφωνα με έρευνα τιμών του Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών ειδικά για τη φετινή χρονιά, μια σχολική τσάντα κοστίζει από 4,99 έως 209,95 ευρώ. Η κασετίνα κυμαίνεται από 0,59 έως 44,95 ευρώ. Μολύβια, στυλό, μαρκαδόροι, γόμες και ξύστρες μαζί ξεκινούν από 0,35 και φτάνουν τα 14,99 ευρώ. Τα τετράδια από 0,32 έως 12,99 ευρώ, ο φάκελος αρχειοθέτησης από 0,38 έως 5,39 ευρώ.

Στα ρούχα καθημερινής χρήσης, μια σχολική φανέλα ή πουκάμισο κοστίζει από 3,99 έως 48 ευρώ, ένα παντελόνι από 11 έως 26 ευρώ, μια φούστα από 5,99 έως 22,95 ευρώ. Ο Σύνδεσμος συνοψίζει το εύρος σε ένα ενιαίο νούμερο: το ελάχιστο συνολικό κόστος ανά μαθητή υπολογίζεται στα 22,67 ευρώ, το μέγιστο στα 362,27 ευρώ.

Η στολή, ξεχωριστό κεφάλαιο

Πέρα από τα καθημερινά ρούχα, η στολή γυμναστικής είναι ξεχωριστή γραμμή στον κατάλογο, και συχνά παραβλέπεται στους υπολογισμούς. Σύμφωνα με έρευνα αγοράς σε καταστήματα σχολικών ειδών, το μαθητικό παντελόνι της στολής κοστίζει από 6,50 έως 15,37 ευρώ, η φούστα από 7,50 έως 30 ευρώ, η άσπρη σχολική μπλούζα από 3,99 έως 10 ευρώ. Ειδικά η στολή γυμναστικής προσθέτει τη μπλούζα γυμναστικής από 2 έως 10 ευρώ, το παντελονάκι γυμναστικής από 2,99 έως 23 ευρώ και το κολάν γυμναστικής από 1,99 έως 17 ευρώ. Για μαθητή με δύο πλήρεις στολές, καθημερινή και γυμναστικής, το επιπλέον κόστος μπορεί εύκολα να ξεπεράσει τα 30 με 40 ευρώ πάνω από όσα ήδη καταγράφει το βασικό καλάθι.

Δεκαπενταπλάσια απόσταση ανάμεσα στα δύο άκρα τιμών, για τον ίδιο ακριβώς κατάλογο ειδών. Αυτό δείχνει μια αγορά όπου η σύγκριση τιμών δεν είναι απλή συνήθεια αλλά ουσιαστική οικονομική απόφαση, με το εμπορικό σήμα να παίζει μεγαλύτερο ρόλο από την ίδια τη λειτουργικότητα του προϊόντος.

Το μέγεθος της αγοράς

Τα πιο πρόσφατα επίσημα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, για το σχολικό έτος 2023 με 2024, καταγράφουν 60.079 μαθητές στη δημοτική εκπαίδευση και 61.230 στη μέση, δηλαδή πάνω από 121.000 παιδιά, χωρίς να υπολογίζεται η προδημοτική βαθμίδα. Επίσημος αριθμός εγγραφών ειδικά για το 2025-2026 δεν έχει ακόμα δημοσιευθεί, καθώς τα στοιχεία εκπαίδευσης δημοσιεύονται συνήθως με καθυστέρηση ενός με δύο ετών. Ο πληθυσμός όμως δεν μεταβάλλεται δραστικά από χρονιά σε χρονιά, οπότε το μέγεθος παραμένει ενδεικτικό.

Αν εφαρμοστεί μόνο το μέσο του εύρους του βασικού καλαθιού, γύρω στα 190 ευρώ ανά μαθητή, χωρίς καν τη στολή γυμναστικής, το ποσό που κινείται σε αυτές τις λίγες εβδομάδες μπορεί εύλογα να εκτιμηθεί σε πάνω από 20 εκατομμύρια ευρώ, συγκεντρωμένο σε ένα από τα πιο πυκνά καταναλωτικά διαστήματα της χρονιάς. Δεν υπάρχει επίσημη κυπριακή μελέτη που να καταγράφει το συνολικό αυτό ποσό. Η εκτίμηση είναι δικός μας υπολογισμός, όχι επίσημη στατιστική.

Ποιος αποφασίζει τι θα αγοραστεί

Οι σχολικοί κατάλογοι καθορίζονται από τα ίδια τα σχολεία, με βάση οδηγίες του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας. Το χρονοδιάγραμμα της σχολικής χρονιάς, που ορίζει πότε ακριβώς πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί οι αγορές, καθορίζεται επίσης κεντρικά. Οι τιμές όμως διαμορφώνονται αποκλειστικά από την αγορά, χωρίς κανέναν μηχανισμό ελέγχου πέρα από την εθελοντική έρευνα του Συνδέσμου Καταναλωτών.

Ποιος ωφελείται

Το στενό χρονικό παράθυρο ευνοεί κυρίως τους μεγάλους λιανοπωλητές και εισαγωγείς σχολικών ειδών, που μπορούν να απορροφήσουν την αυξημένη ζήτηση με απόθεμα και προσφορές όγκου. Οι μικρότερες οικογενειακές επιχειρήσεις χάνουν συχνά μερίδιο σε αυτό το διάστημα, ακριβώς επειδή δεν προλαβαίνουν να ανταγωνιστούν σε τιμή τις μεγάλες αλυσίδες.

Το κόστος που δεν καταγράφεται πουθενά

Ο κατάλογος σχολικών ειδών και στολών είναι μόνο η ορατή πλευρά. Παράλληλα με το άνοιγμα των σχολείων ανοίγουν και οι εγγραφές σε εξωσχολικές δραστηριότητες, φροντιστήρια ξένων γλωσσών και αθλητικά προγράμματα, που συχνά περιλαμβάνουν δικά τους τέλη εγγραφής και δικό τους εξοπλισμό ή στολή. Δεν εντοπίσαμε αντίστοιχη συστηματική, δημοσιευμένη έρευνα για την Κύπρο, που να καταγράφει το μέσο μηνιαίο ή ετήσιο κόστος αυτών των δραστηριοτήτων ανά οικογένεια. Αυτό το κενό είναι από μόνο του ενδεικτικό: το πιο ορατό κομμάτι της δαπάνης, η τσάντα και τα τετράδια, καταγράφεται λεπτομερώς από καταναλωτικές οργανώσεις, ενώ το κομμάτι που πιθανόν βαραίνει περισσότερο τον προϋπολογισμό μιας οικογένειας σε βάθος χρόνου παραμένει αόρατο στη δημόσια συζήτηση.

Τι μένει ανοικτό

Δεν υπάρχει διαφανής, ενιαία καταγραφή του πραγματικού κόστους ανά οικογένεια στην Κύπρο, ούτε στοχευμένο μέτρο στήριξης για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος ειδικά για αυτή την περίοδο, πέρα από γενικότερα επιδόματα. Η συμπίεση όλων αυτών των αγορών σε λίγες εβδομάδες δεν είναι φυσικός νόμος, είναι αποτέλεσμα σχεδιασμού του σχολικού ημερολογίου. Αν το ερώτημα είναι πόσο βαραίνει το Back to School τον οικογενειακό προϋπολογισμό, η απάντηση εξαρτάται λιγότερο από το πόσα χρειάζεται πραγματικά ένα παιδί, και περισσότερο από το πού και πότε αποφασίζει να ψωνίσει η οικογένειά του, και πόσες δραστηριότητες αποφασίσει να προσθέσει πάνω από το βασικό καλάθι.

The post Πόσο μετακινεί την οικονομία το Back to School appeared first on Decoded Press.

2. Νέος γύρος αντιπαράθεσης για το κόστος του ηλεκτρισμού και τα κέρδη των φωτοβολταϊκών Το challenge του ευρωβουλευτή Φειδία Παναγιώτου για μείωση 20% στην τιμή ρεύματος μέσω παρέμβασης στις τιμές των φωτοβολταϊκών πυροδότησε έντονες αντιδράσεις από παραγωγούς ΑΠΕ, ΕΤΕΚ και ΟΕΒ. Στοιχεία της αγοράς δείχνουν ότι η μεσοσταθμική τιμή ηλιακής ενέργειας στην Ανταγωνιστική Αγορά κινείται γύρω στα 11,8 σεντ/kWh, πολύ πιο κοντά στο πραγματικό κόστος παραγωγής απ’ όσο υποδήλωναν οι αρχικές αναφορές για τιμές 25 με 30 σεντ. Παράλληλα, το κόμμα Άλμα ζήτησε στοιχεία για την κερδοφορία των μεγαλύτερων παραγωγών και πρότεινε εναλλακτικό μοντέλο κεντρικού αγοραστή. Η συζήτηση αφορά κάθε επιχείρηση που πληρώνει ρεύμα, δηλαδή όλες, και δείχνει πόσο σύνθετο παραμένει το ζήτημα πίσω από απλοϊκά νούμερα.

3. Καταθέσεις πάνω, δάνεια κάτω τον Ιούλιο Τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας για τον Ιούλιο δείχνουν αύξηση στις συνολικές καταθέσεις του τραπεζικού συστήματος, ενώ τα δάνεια κινήθηκαν πτωτικά. Η εικόνα υποδηλώνει αυξημένη προτίμηση αποταμίευσης έναντι δανεισμού, κάτι που αξίζει παρακολούθηση καθώς μπορεί να αντανακλά είτε προσεκτικότερη στάση επιχειρήσεων και νοικοκυριών είτε ευρύτερη επιβράδυνση στη ζήτηση πίστωσης.

The post Top 3 business news εβδομάδα 24 έως 28 Αυγούστου 2026 appeared first on Decoded Press.

The post Η Amazon αγοράζει παλιά βιβλία για να τα καταστρέψει. Και το κάνει από το 2024. appeared first on Decoded Press.

2. Η ΑΗΚ ανακοινώνει μέτρα μετά την απειλή διακοπών τον Ιούλιο Λίγες εβδομάδες μετά την κρίση με τις συντεχνίες που απείλησε με διακοπές ρεύματος, η ΑΗΚ ανακοίνωσε ότι λαμβάνει μέτρα για να αποτρέψει ανάλογο σενάριο στο μέλλον. Η ανακοίνωση έρχεται την ίδια εβδομάδα που περιοχές της Λευκωσίας έμειναν χωρίς ρεύμα, μια υπενθύμιση ότι η πίεση στο δίκτυο παραμένει επίκαιρη. Για επιχειρήσεις που εξαρτώνται από σταθερή τροφοδοσία, η αξιοπιστία του δικτύου συνεχίζει να είναι κρίσιμο ζήτημα.

3. Μόνο 1 στους 5 ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς καταλήγει σε πώληση Σύμφωνα με την Ετήσια Ανασκόπηση του Συνδέσμου Τραπεζών Κύπρου, το ποσοστό επιτυχίας των πλειστηριασμών μέσω της πλατφόρμας ACB E-Auctions παρέμεινε στο 20% το 2025, ίδιο επίπεδο με το 2024, ενώ το 37% των προγραμματισμένων πλειστηριασμών ακυρώθηκε, κυρίως επειδή δανειολήπτες και πιστωτές κατέληξαν σε διακανονισμό πριν φτάσουν στο στάδιο του πλειστηριασμού. Η πλατφόρμα μετρά πλέον πάνω από 10.400 εγγεγραμμένους χρήστες και συνδέθηκε πλήρως με το νέο σύστημα πληρωμών της JCC. Η εικόνα δείχνει ότι ο μηχανισμός λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο πίεσης για διακανονισμό παρά ως πραγματικό μέσο εκποίησης, κάτι που αφορά τράπεζες, δανειολήπτες και την αγορά ακινήτων συνολικά.

The post Top 3 business news εβδομάδα 17 έως 21 Αυγούστου 2026 appeared first on Decoded Press.

Αυτό είναι το ένα κομμάτι της ιστορίας, και είναι αληθινό. Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο κομμάτι, λιγότερο βολικό για επετειακές ανακοινώσεις: μια σειρά επεισοδίων, από το 2004 μέχρι σήμερα, όπου οι αριθμοί που ακούγαμε δημόσια δεν συμφωνούσαν πάντα μεταξύ τους, όπου θεσμοί συγκρούστηκαν δημόσια για το πώς διαπραγματεύτηκε το κράτος με τη Hermes, και όπου η ίδια η εταιρεία βρέθηκε αντιμέτωπη με έρευνες, πρόστιμα και αμφισβήτηση. Το ερώτημα που αξίζει να τεθεί στα είκοσι χρόνια δεν είναι αν τα αεροδρόμια είναι καλύτερα από πριν. Είναι ποιος αποφασίζει τους όρους αυτής της σχέσης, ποιος επωφελείται περισσότερο από αυτούς, και τι έχει μείνει, μέχρι σήμερα, χωρίς πραγματική εξήγηση.

Μια σύμβαση που κέρδισε άλλος

Η ιστορία της Hermes δεν ξεκίνησε ως ιστορία επιτυχίας. Το 2003 προτιμώμενος διαγωνιζόμενος για την ανάπτυξη των δύο αεροδρομίων ανακηρύχθηκε η κοινοπραξία Alterra, με μετόχους τη Bechtel και τη Singapore Changi Airport, προσφέροντας στο κράτος το 48,96% των ακαθάριστων εσόδων της. Η Hermes ήταν ο δεύτερος προτιμώμενος, με προσφορά 33%. Οι διαπραγματεύσεις με την Alterra κατέρρευσαν τον Ιούλιο του 2004, όταν η κοινοπραξία δεν ανανέωσε την οικονομική εγγύησή της. Το κράτος στράφηκε τότε στη Hermes, δηλαδή στον δεύτερο σε σειρά προτίμησης, με χαμηλότερη προσφορά ποσοστού επί των εσόδων από αυτή που είχε αρχικά επιλεγεί.

Αυτό από μόνο του δεν αποτελεί παρατυπία. Είναι όμως ένα πρώτο σημείο που αξίζει να θυμόμαστε: η συμφωνία που σήμερα παρουσιάζεται ως αυτονόητη επιλογή δεν ήταν το αρχικό σχέδιο. Ήταν το σχέδιο Β, διαμορφωμένο υπό πίεση χρόνου, στα τέλη του 2004 και τις αρχές του 2005.

Η φόρμουλα που κανείς δεν εξηγεί με τον ίδιο τρόπο δύο φορές

Η σύμβαση παραχώρησης, που τέθηκε σε ισχύ τον Μάιο του 2006, προβλέπει σταθερό ετήσιο μίσθωμα 3,5 εκατομμυρίων ευρώ και ποσοστό περίπου 33% επί των ακαθάριστων εσόδων της εταιρείας προς το κράτος. Μέχρι εδώ, απλό. Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, λιγότερο γνωστή πρόνοια: η αποζημίωση της Hermes για επιβάτες που, σύμφωνα με μια φόρμουλα, θα είχαν ταξιδέψει μέσω των νόμιμων αεροδρομίων αν δεν λειτουργούσε το παράνομο αεροδρόμιο της Τύμπου στα κατεχόμενα.

Το 2018, σε συνεδρίαση κοινοβουλευτικής επιτροπής, αποκαλύφθηκε ότι το κράτος είχε ήδη παραχωρήσει στη Hermes 46 εκατομμύρια ευρώ σε αυτή τη βάση για την περίοδο 2006 με 2014, με την εταιρεία να διεκδικεί επιπλέον 22,5 εκατομμύρια για την τριετία 2015 έως 2017. Η φόρμουλα υπολογισμού βασίζεται εν μέρει σε στοιχεία της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, καθώς κανείς δεν μπορεί να μετρήσει με ακρίβεια πόσοι Ελληνοκύπριοι χρησιμοποιούν πράγματι το αεροδρόμιο της Τύμπου. Στην ίδια συνεδρίαση, εκπρόσωποι της Νομικής Υπηρεσίας και του γραφείου Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων δήλωσαν ότι το κράτος δεν τους είχε ζητήσει ποτέ γνωμοδότηση για αυτή τη ρύθμιση, ούτε κατά την υπογραφή το 2005, ούτε στις μετέπειτα τριετείς αναθεωρήσεις της σύμβασης.

Βουλευτές από σχεδόν όλο το πολιτικό φάσμα, από ΑΚΕΛ μέχρι ΔΗΚΟ και ΕΔΕΚ, ζήτησαν τότε επαναδιαπραγμάτευση της φόρμουλας, χαρακτηρίζοντάς την αδιαφανή. Το επιχείρημα του υπουργείου Μεταφορών ήταν διαφορετικό: ότι η μεγάλη εικόνα είναι θετική, αφού το κράτος είχε ήδη εισπράξει περίπου 418 εκατομμύρια ευρώ από τη λειτουργία των αεροδρομίων στην ίδια περίοδο, «χωρίς να δώσει ούτε ένα ευρώ» για την κατασκευή τους. Και οι δύο αριθμοί, τα 46 εκατομμύρια της αποζημίωσης και τα 418 εκατομμύρια των εσόδων, είναι αληθινοί. Το ερώτημα είναι γιατί ο πρώτος αριθμός, μικρότερος αλλά πιο αμφιλεγόμενος ως προς τη μεθοδολογία του, χρειάστηκε δεκατρία χρόνια για να συζητηθεί δημόσια.

Το 2017: όταν τα έσοδα έπεσαν και η εξήγηση έμεινε γενική

Το 2017, ο τότε υπουργός Μεταφορών Μάριος Δημητριάδης ανακοίνωσε πως τα ετήσια έσοδα του κράτους από τη Hermes κυμαίνονται γύρω στα 35 εκατομμύρια ευρώ, τονίζοντας πως «υπάρχει σταθερή αύξηση στα έσοδα του κράτους ανάλογα με κάθε επιβάτη». Ερωτηθείς όμως για τη μείωση των εσόδων του 2016 στα 37 εκατομμύρια ευρώ, από 61 εκατομμύρια το 2015, δηλαδή πτώση περίπου 40% σε έναν χρόνο ανοδικής επιβατικής κίνησης, η εξήγηση που δόθηκε ήταν πως αυτό οφειλόταν «σε μια διευθέτηση που είχε γίνει με τη διαχειρίστρια εταιρεία τα προηγούμενα χρόνια». Καμία λεπτομέρεια για τη φύση αυτής της διευθέτησης δεν δόθηκε δημόσια εκείνη τη στιγμή. Σε μια χρονιά που η κίνηση επιβατών αυξανόταν, τα έσοδα του κράτους μειώθηκαν κατά σχεδόν το ήμισυ, και η μόνη επίσημη εξήγηση ήταν μία πρόταση χωρίς αριθμούς.

2018: το πρόστιμο για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης

Τον Ιούνιο του 2018 η Επιτροπή Προστασίας του Ανταγωνισμού επέβαλε στη Hermes Airports πρόστιμο 1,19 εκατομμυρίων ευρώ, κρίνοντας ομόφωνα ότι η εταιρεία κατείχε δεσπόζουσα θέση στην αγορά διαχείρισης του αεροδρομίου Λάρνακας και την εκμεταλλεύτηκε καταχρηστικά εις βάρος μικρότερης επιχείρησης στάθμευσης οχημάτων, που δραστηριοποιείτω εκεί από το 1997. Δεν είναι το μεγαλύτερο οικονομικό μέγεθος σε αυτή την ιστορία, αλλά είναι ίσως το πιο καθαρό δείγμα του πώς λειτουργεί ένα μονοπώλιο υποδομής όταν δεν ελέγχεται στενά: η Hermes δεν είναι απλώς διαχειρίστρια αεροδρομίων, είναι και ο μόνος ιδιοκτήτης της αγοράς μέσα σε αυτά τα αεροδρόμια, από τη στάθμευση μέχρι το ground handling.

2022 έως 2023: η σύγκρουση με τον Γενικό Ελεγκτή

Καθώς προχωρούσε η νέα διαπραγμάτευση για παράταση της σύμβασης, το υπουργείο Οικονομικών ανέθεσε απευθείας, χωρίς ανοικτό διαγωνισμό, δύο συμβάσεις παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών σε ελεγκτικούς οίκους: στην Ernst and Young τον Νοέμβριο του 2021, αξίας 80.000 ευρώ, και στην PwC τον Ιούλιο του 2022, αξίας 191.238 ευρώ. Σύμφωνα με τον Γενικό Ελεγκτή Οδυσσέα Μιχαηλίδη, και οι δύο συμβάσεις υπογράφηκαν πριν εξασφαλιστούν οι απαραίτητες πιστώσεις από τη Βουλή, κάτι που ο ίδιος χαρακτήρισε παράβαση της νομοθεσίας δημοσίων συμβάσεων. Η Ελεγκτική Υπηρεσία προχώρησε σε καταγγελία προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την απευθείας ανάθεση της δεύτερης σύμβασης, θεωρώντας ότι λόγω ύψους έπρεπε να είχε προκηρυχθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ο Ελεγκτής σημείωσε επίσης κάτι που δίνει το μέτρο των διακυβευόμενων: η τροποποίηση της σύμβασης που διαπραγματευόταν το υπουργείο αφορούσε μια σχέση με ακαθάριστα έσοδα ύψους 1,5 δισεκατομμυρίου ευρώ. «Το μέγεθος είναι κολοσσιαίο», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως κάθε τροποποίηση δημόσιας σύμβασης αυτού του μεγέθους ενέχει αυξημένους κινδύνους διαφθοράς που πρέπει να αξιολογούνται προσεκτικά. Η απάντηση των υπουργείων Οικονομικών και Μεταφορών ήρθε ως κοινή ανακοίνωση που κατηγόρησε την Ελεγκτική Υπηρεσία για «σπίλωση προσωπικοτήτων και αποδόμηση υπηρεσιών». Ένας θεσμικός έλεγχος μετατράπηκε, δημόσια, σε πολιτική αντιπαράθεση για το ποιος λέει ψέματα σε ποιον, ενώ η ίδια η διαπραγμάτευση με τη Hermes συνεχιζόταν στο παρασκήνιο.

2024: η συμφωνία που «κερδίζει» το κράτος

Τον Δεκέμβριο του 2024, Κράτος και Hermes υπέγραψαν τη νέα συμφωνία, με τον τότε υπουργό Μεταφορών Αλέξη Βαφεάδη να τη χαρακτηρίζει ευνοϊκή για την Κυπριακή Δημοκρατία. Οι όροι: παράταση της σύμβασης παραχώρησης κατά 18 μήνες, δηλαδή μέχρι το 2033, καταβολή αποζημίωσης 30 εκατομμυρίων ευρώ στη Hermes και δικαίωμα χρήσης δανείου 20 εκατομμυρίων ευρώ από το τέλος της παραχώρησης. Στον αντίποδα, η Hermes αποσύρει απαιτήσεις που ξεπερνούσαν τα 430 εκατομμύρια ευρώ, τις οποίες διεκδικούσε λόγω της πανδημίας, του πολέμου στην Ουκρανία και και πάλι λόγω του αεροδρομίου της Τύμπου, και αποποιείται μελλοντικές αξιώσεις για την τελευταία αιτία.

Η κυβερνητική αφήγηση παρουσίασε αυτή τη συμφωνία ως κέρδος 400 εκατομμυρίων ευρώ για το κράτος, δηλαδή τη διαφορά ανάμεσα σε αυτά που διεκδικούσε αρχικά η Hermes και σε αυτά που τελικά πλήρωσε το κράτος. Είναι μια αφήγηση που στηρίζεται σε πραγματικούς αριθμούς, αλλά κρύβει μια πιο δύσκολη ερώτηση: πώς έφτασε η αρχική διεκδίκηση της Hermes να είναι τόσο υψηλή ώστε η τελική συμφωνία να μοιάζει τόσο ευνοϊκή σε σύγκριση; Το ίδιο υπουργείο που το 2022 διαπραγματευόταν ένα μνημόνιο που ο τότε Γενικός Ελεγκτής είχε χαρακτηρίσει ετεροβαρές, δύο χρόνια αργότερα παρουσίαζε μια νέα συμφωνία ως αδιαμφισβήτητη επιτυχία, χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί ποτέ πλήρως πώς υπολογίστηκε το αρχικό ποσό των 430 εκατομμυρίων που τελικά «γλιτώσαμε».

2026: η επέτειος μέσα στην ύφεση

Φέτος, καθώς η Hermes γιορτάζει τα είκοσι χρόνια της με ειδικό λογότυπο και προωθητική εκστρατεία, βρέθηκε ταυτόχρονα στη θέση να αντικρούει δημόσια αναφορές για πτώση της επιβατικής κίνησης. Σύμφωνα με δικά της στοιχεία που δημοσιοποίησε τον Μάιο, ο Απρίλιος του 2026 έκλεισε με μείωση 16% επιβατών σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025, με τον μέσο δείκτη πληρότητας πτήσεων να πέφτει από 83% σε 76%. Για τη θερινή σεζόν η εταιρεία προβλέπει απώλεια περίπου 450.000 επιβατών, μετά από δύο συνεχόμενα χρόνια ρεκόρ. Η ίδια η Hermes αναγνωρίζει ότι «φετινή είναι μια διαφορετική χρονιά με προκλήσεις».

Δεν υπάρχει κάτι μυστηριώδες σε μια πτώση επιβατικής κίνησης, οι λόγοι μπορεί να είναι διεθνείς και εκτός ελέγχου της εταιρείας. Αυτό όμως που κάνει εντύπωση είναι η ταυτόχρονη διαχείριση δύο αφηγήσεων: μιας εορταστικής, για είκοσι χρόνια επιτυχίας, και μιας αμυντικής, που προσπαθεί να καθησυχάσει για μια χρονιά ύφεσης. Το ίδιο μοτίβο, μια θετική μεγάλη εικόνα που καλύπτει έναν πιο δύσκολο αριθμό από κάτω, επαναλαμβάνεται σχεδόν σε κάθε σταθμό αυτής της ιστορίας των είκοσι ετών.

Ποιος αποφασίζει, ποιος επωφελείται, τι μένει ανοιχτό

Ποιος αποφασίζει: Στα είκοσι χρόνια της σύμβασης, οι κρίσιμες αποφάσεις, από την επιλογή αναδόχου το 2004 μέχρι τις τριετείς αναθεωρήσεις και τη μεγάλη επαναδιαπραγμάτευση του 2022 με 2024, έχουν παρθεί σε μεγάλο βαθμό εκτός του πεδίου ελέγχου θεσμών όπως η Νομική Υπηρεσία, ο Έφορος Κρατικών Ενισχύσεων και, όπως έδειξε η σύγκρουση του 2022 με 2023, ακόμη και η ίδια η Ελεγκτική Υπηρεσία.

Ποιος επωφελείται: Το κράτος έχει αδιαμφισβήτητα αποκτήσει δύο σύγχρονα αεροδρόμια και εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σε έσοδα. Η Hermes, από την πλευρά της, λειτουργεί σε καθεστώς αποκλειστικότητας είκοσι πέντε, πλέον σχεδόν είκοσι εφτά, χρόνων, με μηχανισμούς αποζημίωσης που δύσκολα εξηγούνται δημόσια και με ιστορικό διαπραγματεύσεων που καταλήγουν, με μια αξιοσημείωτη κανονικότητα, ευνοϊκά για την εταιρεία.

Τι μένει ανοιχτό: Η μεθοδολογία πίσω από τη φόρμουλα αποζημίωσης για την Τύμπο δεν έχει ποτέ δημοσιοποιηθεί πλήρως. Η ακριβής αιτία της πτώσης εσόδων του 2016 δεν εξηγήθηκε ποτέ με στοιχεία. Το πώς υπολογίστηκε η αρχική διεκδίκηση των 430 εκατομμυρίων ευρώ που «αποφύγαμε» το 2024 παραμένει ασαφές στη δημόσια συζήτηση. Και η καταγγελία της Ελεγκτικής Υπηρεσίας προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την απευθείας ανάθεση συμβάσεων στο πλαίσιο αυτής ακριβώς της διαπραγμάτευσης δεν φαίνεται να έχει βρει ποτέ δημόσια απάντηση.

Στα είκοσι χρόνια της Hermes Airports, τίποτα από αυτά δεν αποδεικνύει από μόνο του κακή πίστη. Δείχνει όμως ένα μοτίβο: κάθε φορά που κάποιος θεσμός ρωτά με περισσότερη λεπτομέρεια, η απάντηση είναι μια μεγάλη, θετική εικόνα που δεν αφήνει πολύ χώρο για το ερώτημα που τέθηκε. Ίσως είναι ώρα, στα είκοσι χρόνια, να ρωτήσουμε όχι αν τα αεροδρόμια είναι καλύτερα, αλλά αν ξέρουμε πραγματικά με ποιους όρους τα έχουμε.

Χρονολόγιο

Νοέμβριος 2003  Η κοινοπραξία Alterra (Bechtel, Singapore Changi) ανακηρύσσεται προτιμώμενος ανάδοχος με προσφορά 48,96% των ακαθάριστων εσόδων. Η Hermes είναι δεύτερη, με προσφορά 33%.

Ιούλιος 2004  Οι διαπραγματεύσεις με την Alterra καταρρέουν μετά τη μη ανανέωση οικονομικής εγγύησης. Το κράτος στρέφεται στη Hermes.

Μάιος 2006  Τίθεται σε ισχύ η Συμφωνία Παραχώρησης 25 ετών. Η Hermes αναλαμβάνει τη διαχείριση των αεροδρομίων Λάρνακας και Πάφου.

2008 έως 2009  Ολοκληρώνονται και τίθενται σε λειτουργία τα νέα τερματικά Πάφου και Λάρνακας.

2006 έως 2014  Το κράτος καταβάλλει στη Hermes 46 εκατομμύρια ευρώ ως αποζημίωση σχετιζόμενη με το αεροδρόμιο της Τύμπου, χωρίς να έχει ζητηθεί γνωμοδότηση από Νομική Υπηρεσία ή Έφορο Κρατικών Ενισχύσεων.

2017  Τα έσοδα του κράτους από τη Hermes πέφτουν στα 37 εκατομμύρια ευρώ το 2016, από 61 εκατομμύρια το 2015. Η επίσημη εξήγηση παραμένει γενική.

Απρίλιος 2018  Βουλευτές ζητούν επαναδιαπραγμάτευση της φόρμουλας αποζημίωσης για την Τύμπο, μετά από αποκαλύψεις σε κοινοβουλευτική επιτροπή.

Ιούνιος 2018  Η Επιτροπή Προστασίας του Ανταγωνισμού επιβάλλει πρόστιμο 1,19 εκατομμυρίων ευρώ στη Hermes για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης.

Νοέμβριος 2021 και Ιούλιος 2022  Το υπουργείο Οικονομικών αναθέτει απευθείας συμβάσεις σε Ernst and Young και PwC για τη διαπραγμάτευση με τη Hermes, χωρίς προηγούμενη έγκριση πιστώσεων.

Ιανουάριος 2023  Ο Γενικός Ελεγκτής καταγγέλλει τις αναθέσεις ως παράνομες και υποβάλλει καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τα υπουργεία Οικονομικών και Μεταφορών απαντούν κατηγορώντας την Ελεγκτική Υπηρεσία για σπίλωση θεσμών.

Δεκέμβριος 2024  Υπογράφεται νέα συμφωνία: παράταση 18 μηνών έως το 2033, αποζημίωση 30 εκατομμυρίων ευρώ και δάνειο 20 εκατομμυρίων προς τη Hermes, έναντι απόσυρσης αξιώσεων άνω των 430 εκατομμυρίων.

Μάιος 2026  Η Hermes γιορτάζει τα 20 χρόνια της με εκστρατεία επετείου, ενώ παράλληλα ανακοινώνει πτώση 16% της επιβατικής κίνησης τον Απρίλιο σε σχέση με το 2025.

The post 20 χρόνια Hermes Airports: η γιορτή, το συμβόλαιο και όσα δεν έχουν εξηγηθεί ποτέ πλήρως appeared first on Decoded Press.

2. Η βιομηχανική παραγωγή της Κύπρου κινείται αντίθετα από την Ευρώπη Η βιομηχανική παραγωγή στην Κύπρο μειώθηκε 1,3% τον Ιούνιο σε σχέση με τον Μάιο και 0,9% σε ετήσια βάση, ενώ στην ευρωζώνη παρέμεινε αμετάβλητη και στην ΕΕ αυξήθηκε 0,2%. Η Κύπρος βρέθηκε ανάμεσα στις λίγες χώρες με αρνητικό ετήσιο πρόσημο, μαζί με το Λουξεμβούργο, τη Ρουμανία και την Εσθονία, μια απόκλιση από τη γενική ευρωπαϊκή τάση που αξίζει παρακολούθηση.

3. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια παραμένουν σταθερά στα €830 εκατ., αλλά η εικόνα ανά κλάδο διαφέρει Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων έμεινε στο ιστορικά χαμηλό 1,6% για δεύτερο συνεχόμενο μήνα τον Μάιο, με τις συνολικές μη εξυπηρετούμενες χορηγήσεις στα €830 εκατ. Πίσω από τον σταθερό γενικό δείκτη κρύβονται σημαντικές διαφορές, με τα νοικοκυριά να έχουν τον υψηλότερο δείκτη στο 4,4% και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στο 3,6%, ενώ οι συνολικές χορηγήσεις προς επιχειρήσεις αυξήθηκαν οριακά στα €51,75 δισ.

The post Top 3 business news εβδομάδα 10 έως 14 Αυγούστου 2026 appeared first on Decoded Press.

Δεν είναι μυστικό: ο Ιούλιος και ο Αύγουστος στην Κύπρο δεν παλεύονται. Όυτι κι αν κάνεις. Όσο υπομονετικός άνθρωπος κι αν είσαι. 

Η λύση είναι γνωστή: Πλάτρες, Κακοπετριά, Αγρός. Ωραία όλα, αλλά και γεμάτα. Αν λοιπόν ψάχνεις δροσιά χωρίς ουρές, πάρκινγκ χωρίς νεύρα και ησυχία χωρίς ηχεία, υπάρχει ένας άλλος χάρτης. Πιο “λίγοι και καλοί”. Ιδού πέντε στάσεις του.

Άλωνα: Δροσιά στα 1.200 μέτρα

Ξεκινάμε από το πιο δυνατό χαρτί. Η Άλωνα, χτισμένη σε υψόμετρο 1.200 μέτρων ανάμεσα στις κορυφές της Μαδαρής και της Παπούτσας, είναι από τα ψηλότερα χωριά της Κύπρου. Στην πράξη αυτό σημαίνει ένα πράγμα: όταν η Λευκωσία έχει 41, εδώ φοράς ζακέτα το βράδυ.

Το χωριό είναι βυθισμένο στο πράσινο, με πετρόκτιστα σπίτια και ανηφορικά πλακόστρωτα σοκάκια. Από την πλατεία ξεκινά μονοπάτι της φύσης, ενώ αξίζει μια στάση στην εκκλησία της Παναγίας της Καρδακιώτισσας, του 15ου αιώνα. Απόσταση από τη Λευκωσία: μόλις 53 χιλιόμετρα. Δηλαδή, μια ώρα δρόμος για δέκα βαθμούς λιγότερους.

Φικάρδου: Το χωριό που πάγωσε στον χρόνο

Το Φικάρδου δεν είναι απλώς χωριό — είναι μνημείο. Κυριολεκτικά: το 1978 κηρύχθηκε ολόκληρο «Αρχαίο Μνημείο» και το 1987 τιμήθηκε με το βραβείο Europa Nostra για τη διατήρησή του. Οι μόνιμοι κάτοικοι μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού.

Το αποτέλεσμα είναι μοναδικό: σπίτια του 18ου αιώνα με ξυλόγλυπτα, δύο από τα οποία λειτουργούν ως μουσεία αγροτικής ζωής, ένα μικρό καφενείο για το απαραίτητο τραχανά-ή-καφέ διάλειμμα, και απόλυτη ησυχία. Η Μονή Μαχαιρά απέχει λιγότερο από ένα τέταρτο. Πήγαινε αργά το απόγευμα, όταν πέφτει ο ήλιος στις πέτρες, και πάρε μαζί την κάμερα.

Ασκάς: Η Πιτσιλιά χωρίς φίλτρα

Δύο μόλις χιλιόμετρα δυτικά του Παλαιχωρίου, ο Ασκάς κρύβεται στους πρόποδες της Παπούτσας, στα 900 μέτρα υψόμετρο. Είναι το χωριό που δεν προσπαθεί να σου αρέσει, και ακριβώς γι’ αυτό σου αρέσει.

Στενά δρομάκια που κατηφορίζουν απότομα, αναβαθμίδες με αμπέλια, φουντουκιές και καρυδιές, σπίτια με τις αυθεντικές ξύλινες μπαλκονόπορτες. Εδώ η λαϊκή αρχιτεκτονική της Πιτσιλιάς σώζεται σχεδόν ανέγγιχτη. Συνδύασέ το με φαγητό στο γειτονικό Παλαιχώρι και έχεις μια πλήρη κυριακάτικη απόδραση.

Τρεις Ελιές: Το μυστικό της Μαραθάσας

Στο βορειοδυτικό άκρο της επαρχίας Λεμεσού, σε υψόμετρο 800 μέτρων, οι Τρεις Ελιές είναι το είδος του χωριού που ανακαλύπτεις κατά λάθος και μετά το κρατάς μυστικό.

Χτισμένο στις όχθες ποταμού, στην κοιλάδα της Μαραθάσας, προσφέρει αυτό που λείπει από τα «επώνυμα» ορεινά θέρετρα: νερό που τρέχει, σκιά πλατάνων και παλιά μονοπάτια που οδηγούν σε πέτρινα ενετικά γεφύρια, η περιοχή είναι πέρασμα της περίφημης διαδρομής των γεφυριών του Τζελεφού και της Ελιάς. Ιδανικό για όσους θέλουν τη δροσιά τους με περπάτημα και όχι μόνο με καρέκλα καφενείου.

Σπήλια: Ιστορία και πεύκα στη σκιά της Μαδαρής

Κλείνουμε με τη Σπήλια, στη βόρεια πλευρά του Τροόδους, δίπλα στο δίδυμο χωριό Κούρδαλι. Χωμένη μέσα σε πευκοδάσος, η Σπήλια προσφέρει από τα πιο δροσερά απογεύματα του νησιού, και μερικές από τις καλύτερες αφετηρίες για πεζοπορία, καθώς από την περιοχή ξεκινούν τα μονοπάτια για τα «Τείσια της Μαδαρής», μία από τις ωραιότερες κορυφογραμμές της Κύπρου.

Έχει και ιστορία: εδώ δόθηκε το 1955 μια από τις γνωστότερες μάχες του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ, την οποία θυμίζει το τοπικό μνημείο. Στο Κούρδαλι, μην προσπεράσεις την ξυλόστεγη εκκλησία της Παναγίας, από τα πιο όμορφα δείγματα της ορεινής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής.

Πριν βάλεις μπρος

Τρεις πρακτικές συμβουλές. Πρώτον, τα περισσότερα από αυτά τα χωριά έχουν ένα-δύο καφενεία και ελάχιστες ταβέρνες, τσέκαρε ωράρια πριν ξεκινήσεις, ειδικά καθημερινές. Δεύτερον, οι δρόμοι είναι στενοί και με στροφές: υπολόγισε παραπάνω χρόνο από ό,τι δείχνει ο χάρτης. Και τρίτον, το προφανές που ξεχνάμε όλοι: ακόμα και στα 1.200 μέτρα, ο ήλιος του Ιουλίου δεν αστειεύεται στις 2 το μεσημέρι. Καπέλο, νερό, και άφησε τις βόλτες για το απόγευμα.

Ο καύσωνας θα περάσει. Τα χωριά θα είναι εκεί. Αλλά γιατί να περιμένεις;

The post Πέντε κρυμμένα χωριά για να ξεφύγεις από τον καύσωνα appeared first on Decoded Press.

Κάθε τόπος έχει τα φαντάσματά του. Η Κύπρος, όμως, έχει κάτι παραπάνω: έχει ολόκληρες πόλεις, χωριά και ξενοδοχεία που σταμάτησαν απότομα στον χρόνο, άλλα από την ιστορία, άλλα από οικογενειακές διαμάχες, άλλα απλώς από τη φθορά. Και όπου αδειάζει ένα κτήριο, γεμίζει ένας θρύλος.

Πριν ξεκινήσουμε, μια απαραίτητη διευκρίνιση: οι ιστορίες που ακολουθούν είναι ακριβώς αυτό, λαϊκές αφηγήσεις και θρύλοι, όχι εξακριβωμένα γεγονότα. Τα κτήρια, όμως, και οι λόγοι που εγκαταλείφθηκαν, είναι απολύτως αληθινά.

Βερεγγάρια: Το «ξενοδοχείο των βασιλιάδων» και η κατάρα των τριών αδελφών

Ο απόλυτος κυπριακός θρύλος. Στον Πρόδρομο, στην καρδιά του Τροόδους, το ξενοδοχείο Βερεγγάρια άνοιξε τις πόρτες του στις 10 Ιουνίου 1931, όραμα της οικογένειας Κόκκαλου. Πήρε το όνομά του από την πριγκίπισσα Berengaria της Ναβάρρας, που παντρεύτηκε τον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο στη Λεμεσό το 1191. Στα χρόνια της δόξας του φημολογείται ότι φιλοξένησε βασιλείς και επιφανείς προσωπικότητες, γι’ αυτό και έμεινε γνωστό ως «το ξενοδοχείο των βασιλιάδων».

Και μετά ήρθε η παρακμή, και μαζί της, ο θρύλος. Η λαϊκή αφήγηση λέει ότι ο ιδρυτής άφησε το ξενοδοχείο στους τρεις γιους του με τον όρο να το διαχειρίζονται μαζί. Εκείνοι μάλωσαν, χώρισαν την περιουσία, και, πάντα κατά τον θρύλο, η πατρική κατάρα τούς ακολούθησε μέχρι το τέλος. Το ξενοδοχείο έκλεισε οριστικά το 1984 και οι ιστορίες περί «στοιχειωμένου» κτηρίου άρχισαν σχεδόν αμέσως: βήματα στους άδειους διαδρόμους, φιγούρες στα παράθυρα, κυνηγοί φαντασμάτων με κάμερες νυχτερινής λήψης.

Το υστερόγραφο της ιστορίας, πάντως, είναι πεζό: το κτήριο αγοράστηκε από επενδυτικό όμιλο και ανακαινίζεται για να επαναλειτουργήσει ως boutique ξενοδοχείο. Τα φαντάσματα, όπως φαίνεται, εκτοπίζονται από τα spa.

Βαρώσια: Η πόλη που πάγωσε το 1974

Εδώ ο θρύλος δεν χρειάζεται υπερφυσικά στοιχεία, η πραγματικότητα αρκεί και περισσεύει. Τα Βαρώσια, το τουριστικό διαμάντι της Αμμοχώστου που στη δεκαετία του ’70 φιλοξενούσε τη διεθνή ελίτ, εκκενώθηκαν μέσα σε ώρες τον Αύγουστο του 1974, κατά την τουρκική εισβολή. Από τότε, η περίκλειστη πόλη παραμένει σφραγισμένη από τον τουρκικό στρατό, παρά τα ψηφίσματα 550 και 789 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που ζητούν την απόδοσή της στους νόμιμους κατοίκους της.

Οι δεκαετίες σιωπής γέννησαν τη δική τους μυθολογία: βιτρίνες με μόδα του 1974, ντίλερ αυτοκινήτων με ολοκαίνουργια τότε μοντέλα να σαπίζουν στις εκθέσεις, τραπέζια στρωμένα που δεν δείπνησε ποτέ κανείς. Πόσα από αυτά ισχύουν ακόμη είναι αδύνατο να επιβεβαιωθεί πλήρως. Το μερικό «άνοιγμα» δρόμων της πόλης από το 2020, ενέργεια που καταδικάστηκε διεθνώς, έδωσε στις κάμερες μια πρώτη ματιά σε αυτό το ανατριχιαστικό χρονοντούλαπο. Για δεκάδες χιλιάδες εκτοπισμένους Βαρωσιώτες, όμως, τα Βαρώσια δεν είναι αξιοθέατο. Είναι ανοιχτή πληγή και εκκρεμότητα του Κυπριακού.

Αεροδρόμιο Λευκωσίας: Το τερματικό της μιας πτήσης

Λίγα χιλιόμετρα από το κέντρο της πρωτεύουσας, μέσα στη νεκρή ζώνη, στέκει το παλιό διεθνές αεροδρόμιο Λευκωσίας, το ίδιο σημείο όπου θα φιλοξενηθεί η κοινή συνάντηση των ηγετών με τον ΓΓ του ΟΗΕ στα γραφεία της Αποστολής Καλών Υπηρεσιών. Η ειρωνεία είναι προφανής: οι συνομιλίες για την επανένωση γίνονται δίπλα σε ένα από τα πιο εμβληματικά θύματα της διχοτόμησης.

Το υπερσύγχρονο για την εποχή του τέρμιναλ εγκαινιάστηκε το 1968. Λειτούργησε έξι μόλις χρόνια. Από το 1974 βρίσκεται υπό τον έλεγχο των Ηνωμένων Εθνών, με το διασημότερο «έκθεμά» του να είναι ένα αεροσκάφος Trident της Cyprus Airways, καθηλωμένο στο δάπεδο του αεροδρομίου για μισό αιώνα. Οι λιγοστοί που έχουν μπει μιλούν για καθίσματα αναμονής σκεπασμένα με σκόνη δεκαετιών και πίνακες αναχωρήσεων που δεν άλλαξαν ποτέ. Αν υπάρχει πιο δυνατή μεταφορά για το ίδιο το Κυπριακό, δεν την έχουμε βρει.

Άγιος Σωζόμενος: Το χωριό του ερημίτη

Στην κοιλάδα του Γιαλιά, κοντά στην Ποταμιά, ο Άγιος Σωζόμενος είναι ίσως το πιο ατμοσφαιρικό εγκαταλελειμμένο χωριό του νησιού. Πλινθόκτιστα σπίτια που λιώνουν σιγά σιγά μέσα στο τοπίο, και δίπλα τους το πιο απρόσμενο θέαμα: τα επιβλητικά γοτθικά ερείπια της εκκλησίας του Αγίου Μάμα, μισοτελειωμένης εδώ και αιώνες, κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα γιατί δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, και αυτό από μόνο του έχει θρέψει δεκάδες εξηγήσεις.

Ο θρύλος του τόπου ξεκινά από το ίδιο το όνομα: ο Σωζόμενος λέγεται πως ήταν ερημίτης που ασκήτεψε σε σπηλιά πάνω από το χωριό, η λαξευτή σπηλιά με τις τοιχογραφίες σώζεται και επισκέπτεται μέχρι σήμερα. Το τέλος του χωριού, όμως, δεν έχει τίποτα το μεταφυσικό: εγκαταλείφθηκε μετά τις διακοινοτικές ταραχές του 1964, όταν οι κάτοικοι έφυγαν για να μην επιστρέψουν ποτέ. Σήμερα, τα ερείπιά του είναι αγαπημένο σκηνικό φωτογράφων, και υπενθύμιση ότι στην Κύπρο ακόμα και οι «ρομαντικές» ερειπώσεις έχουν σχεδόν πάντα πολιτική προϊστορία.

Φοινίκας: Το χωριό-φάντασμα της Πάφου

Πάνω από το φράγμα του Ασπρόκρεμμου, ο Φοινίκας στέκει σαν σκηνικό ταινίας. Το μικρό τουρκοκυπριακό χωριό εγκαταλείφθηκε το 1974, όταν οι κάτοικοί του μετακινήθηκαν στον βορρά μετά την εισβολή και τη de facto διαίρεση του νησιού. Κανείς δεν εγκαταστάθηκε ξανά μόνιμα. Τα σπίτια, το σχολείο και το τζαμί άδειασαν, και έμειναν έτσι, με το νερό του φράγματος να φτάνει πλέον σχεδόν ως τις παρυφές του οικισμού.

Οι ντόπιοι το αποκαλούν απλά «το χωριό-φάντασμα», και οι ιστορίες που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, για περίεργους ήχους και «παρουσίες», είναι το τυπικό ρεπερτόριο κάθε εγκαταλελειμμένου τόπου. Η αλήθεια του Φοινίκα είναι πιο απλή και πιο βαριά: είναι ένας από τους δεκάδες οικισμούς, ελληνοκυπριακούς και τουρκοκυπριακούς, που άδειασαν βίαια το 1974, ο καθρέφτης, από την άλλη πλευρά, των χωριών που άφησαν πίσω τους οι εκτοπισμένοι του βορρά.

Γιατί μας στοιχειώνουν

Αν προσέξει κανείς, θα δει ότι οι κυπριακοί «στοιχειωμένοι» τόποι χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Στην πρώτη, τα φαντάσματα είναι λαογραφία: οικογενειακές κατάρες, ερημίτες, σκιές σε παράθυρα. Στη δεύτερη, Βαρώσια, αεροδρόμιο, Φοινίκας, Άγιος Σωζόμενος, τα «φαντάσματα» έχουν ονόματα, διευθύνσεις και τίτλους ιδιοκτησίας. Είναι οι άνθρωποι που έφυγαν χωρίς να το επιλέξουν.

Ίσως γι’ αυτό οι θρύλοι αυτοί αντέχουν. Δεν μας τρομάζουν επειδή πιστεύουμε στα φαντάσματα. Μας τρομάζουν επειδή ξέρουμε ακριβώς πώς άδειασαν αυτά τα κτήρια, και επειδή, μισό αιώνα μετά, η ιστορία τους δεν έχει ακόμη τελειώσει.

The post Στοιχειωμένη Κύπρος: Εγκαταλελειμμένα ξενοδοχεία, χωριά και κτήρια, και οι θρύλοι που τα κρατούν ζωντανά appeared first on Decoded Press.