Όταν η Λευκωσία βράζει και οι παραλίες γεμίζουν, η απάντηση βρίσκεται εκεί που δεν κοιτάζει σχεδόν κανείς: στα μικρά, ξεχασμένα χωριά του Τροόδους.
Δεν είναι μυστικό: ο Ιούλιος και ο Αύγουστος στην Κύπρο δεν παλεύονται. Όυτι κι αν κάνεις. Όσο υπομονετικός άνθρωπος κι αν είσαι.
Η λύση είναι γνωστή: Πλάτρες, Κακοπετριά, Αγρός. Ωραία όλα, αλλά και γεμάτα. Αν λοιπόν ψάχνεις δροσιά χωρίς ουρές, πάρκινγκ χωρίς νεύρα και ησυχία χωρίς ηχεία, υπάρχει ένας άλλος χάρτης. Πιο “λίγοι και καλοί”. Ιδού πέντε στάσεις του.
Άλωνα: Δροσιά στα 1.200 μέτρα
Ξεκινάμε από το πιο δυνατό χαρτί. Η Άλωνα, χτισμένη σε υψόμετρο 1.200 μέτρων ανάμεσα στις κορυφές της Μαδαρής και της Παπούτσας, είναι από τα ψηλότερα χωριά της Κύπρου. Στην πράξη αυτό σημαίνει ένα πράγμα: όταν η Λευκωσία έχει 41, εδώ φοράς ζακέτα το βράδυ.
Το χωριό είναι βυθισμένο στο πράσινο, με πετρόκτιστα σπίτια και ανηφορικά πλακόστρωτα σοκάκια. Από την πλατεία ξεκινά μονοπάτι της φύσης, ενώ αξίζει μια στάση στην εκκλησία της Παναγίας της Καρδακιώτισσας, του 15ου αιώνα. Απόσταση από τη Λευκωσία: μόλις 53 χιλιόμετρα. Δηλαδή, μια ώρα δρόμος για δέκα βαθμούς λιγότερους.
Φικάρδου: Το χωριό που πάγωσε στον χρόνο
Το Φικάρδου δεν είναι απλώς χωριό — είναι μνημείο. Κυριολεκτικά: το 1978 κηρύχθηκε ολόκληρο «Αρχαίο Μνημείο» και το 1987 τιμήθηκε με το βραβείο Europa Nostra για τη διατήρησή του. Οι μόνιμοι κάτοικοι μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού.
Το αποτέλεσμα είναι μοναδικό: σπίτια του 18ου αιώνα με ξυλόγλυπτα, δύο από τα οποία λειτουργούν ως μουσεία αγροτικής ζωής, ένα μικρό καφενείο για το απαραίτητο τραχανά-ή-καφέ διάλειμμα, και απόλυτη ησυχία. Η Μονή Μαχαιρά απέχει λιγότερο από ένα τέταρτο. Πήγαινε αργά το απόγευμα, όταν πέφτει ο ήλιος στις πέτρες, και πάρε μαζί την κάμερα.
Ασκάς: Η Πιτσιλιά χωρίς φίλτρα
Δύο μόλις χιλιόμετρα δυτικά του Παλαιχωρίου, ο Ασκάς κρύβεται στους πρόποδες της Παπούτσας, στα 900 μέτρα υψόμετρο. Είναι το χωριό που δεν προσπαθεί να σου αρέσει, και ακριβώς γι’ αυτό σου αρέσει.
Στενά δρομάκια που κατηφορίζουν απότομα, αναβαθμίδες με αμπέλια, φουντουκιές και καρυδιές, σπίτια με τις αυθεντικές ξύλινες μπαλκονόπορτες. Εδώ η λαϊκή αρχιτεκτονική της Πιτσιλιάς σώζεται σχεδόν ανέγγιχτη. Συνδύασέ το με φαγητό στο γειτονικό Παλαιχώρι και έχεις μια πλήρη κυριακάτικη απόδραση.
Τρεις Ελιές: Το μυστικό της Μαραθάσας
Στο βορειοδυτικό άκρο της επαρχίας Λεμεσού, σε υψόμετρο 800 μέτρων, οι Τρεις Ελιές είναι το είδος του χωριού που ανακαλύπτεις κατά λάθος και μετά το κρατάς μυστικό.
Χτισμένο στις όχθες ποταμού, στην κοιλάδα της Μαραθάσας, προσφέρει αυτό που λείπει από τα «επώνυμα» ορεινά θέρετρα: νερό που τρέχει, σκιά πλατάνων και παλιά μονοπάτια που οδηγούν σε πέτρινα ενετικά γεφύρια, η περιοχή είναι πέρασμα της περίφημης διαδρομής των γεφυριών του Τζελεφού και της Ελιάς. Ιδανικό για όσους θέλουν τη δροσιά τους με περπάτημα και όχι μόνο με καρέκλα καφενείου.
Σπήλια: Ιστορία και πεύκα στη σκιά της Μαδαρής
Κλείνουμε με τη Σπήλια, στη βόρεια πλευρά του Τροόδους, δίπλα στο δίδυμο χωριό Κούρδαλι. Χωμένη μέσα σε πευκοδάσος, η Σπήλια προσφέρει από τα πιο δροσερά απογεύματα του νησιού, και μερικές από τις καλύτερες αφετηρίες για πεζοπορία, καθώς από την περιοχή ξεκινούν τα μονοπάτια για τα «Τείσια της Μαδαρής», μία από τις ωραιότερες κορυφογραμμές της Κύπρου.
Έχει και ιστορία: εδώ δόθηκε το 1955 μια από τις γνωστότερες μάχες του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ, την οποία θυμίζει το τοπικό μνημείο. Στο Κούρδαλι, μην προσπεράσεις την ξυλόστεγη εκκλησία της Παναγίας, από τα πιο όμορφα δείγματα της ορεινής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής.
Πριν βάλεις μπρος
Τρεις πρακτικές συμβουλές. Πρώτον, τα περισσότερα από αυτά τα χωριά έχουν ένα-δύο καφενεία και ελάχιστες ταβέρνες, τσέκαρε ωράρια πριν ξεκινήσεις, ειδικά καθημερινές. Δεύτερον, οι δρόμοι είναι στενοί και με στροφές: υπολόγισε παραπάνω χρόνο από ό,τι δείχνει ο χάρτης. Και τρίτον, το προφανές που ξεχνάμε όλοι: ακόμα και στα 1.200 μέτρα, ο ήλιος του Ιουλίου δεν αστειεύεται στις 2 το μεσημέρι. Καπέλο, νερό, και άφησε τις βόλτες για το απόγευμα.
Ο καύσωνας θα περάσει. Τα χωριά θα είναι εκεί. Αλλά γιατί να περιμένεις;
