Βλέπεις τι γίνεται στη Γαλλία και θέλεις να έχεις άποψη, αλλά δεν είσαι σίγουρος τι να πεις; Είμαστε μαζί σου, και σου τα εξηγούμε όχι στα γαλλικά, για να ξέρεις τι σου γίνεται.
Λύκεια κλειστά με κάδους και καρέκλες. Πορείες σε δεκάδες πόλεις. Χιλιάδες προσαγωγές ανηλίκων. Και ένα αίτημα που δεν ξεκίνησε από κόμματα ή συνδικάτα, αλλά από δεκαπεντάχρονους: θέλουμε καθηγητή μέσα στην τάξη μας.
Ας τα πάρουμε με τη σειρά.
Πώς ξεκίνησαν όλα;
Από ένα λύκειο στα προάστια του Παρισιού. Την επομένη μιας απεργίας εκπαιδευτικών για την έλλειψη πόρων και προσωπικού, στις 17 Σεπτεμβρίου, μαθητές του λυκείου Saint-Exupéry στην Créteil αποφάσισαν να το αποκλείσουν. Τα παράπονά τους ήταν απλά, σχεδόν πεζά: λείπει προσωπικό, οι τάξεις είναι υπερφορτωμένες, και σε κάποιες αίθουσες δεν φτάνουν ούτε τα θρανία. Σου θυμίζει κάτι; Προχωρώ.
Το πράγμα εξαπλώθηκε γρήγορα, και όχι μέσω ανακοινώσεων. Σε πολλά σχολεία δεν υπήρχαν εκπρόσωποι ούτε κομματικές ταυτότητες, οι αποκλεισμοί οργανώνονταν αυθόρμητα, μέσω Snapchat. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν γιατί βρήκε τόσο πρόσφορο έδαφος: σύμφωνα με το συνδικάτο εκπαιδευτικών Snes-FSU, στην έναρξη της χρονιάς έλειπε τουλάχιστον ένας καθηγητής σε περισσότερα από τα μισά (53%) γυμνάσια και λύκεια. Σου θυμίζει κάτι; Όχι ακόμη;
Ύστερα μπήκαν στο παιχνίδι οι οργανώσεις. Η Union syndicale lycéenne (USL) κάλεσε σε πανεθνική κινητοποίηση στις 29 Σεπτεμβρίου, με στόχο την έλλειψη καθηγητών, τα ερειπωμένα λύκεια, τα φορτωμένα ωράρια και το άγχος του Parcoursup. Η ημερομηνία δεν ήταν τυχαία: συνέπεσε με την απεργία του δημόσιου τομέα. Όλοι μαζί ενωμένη σα γροθιά. Αυτό σίγουρα δεν σου θυμίζει τίποτα!
Πόσο μεγάλο είναι τελικά το πρόβλημα;
Μεγάλο. Πολύ μεγάλο. Νααα με το συμπάθειο.
Στην κορύφωση της 6ης Οκτωβρίου, το γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών κατέγραψε περίπου 256.000 διαδηλωτές -μαθητές, αλλά και καθηγητές, γονείς και συνδικαλιστές- σε καμιά τριανταριά πορείες, από τους οποίους 56.000 στο Παρίσι. Οι οργανώσεις μαθητών και φοιτητών ανέβασαν τον αριθμό στις 450.000. Την ίδια μέρα, σε 891 από τα 3.700 λύκεια της χώρας τα μαθήματα είχαν διακοπεί ολικά ή μερικώς, κατά το υπουργείο Παιδείας. Είναι ανάγκη να ρωτήσω ξανά;
Και η άλλη όψη: οι προσαγωγές από την αρχή του κινήματος ξεπέρασαν τις 6.000, στη συντριπτική τους πλειονότητα ανήλικοι. Από την πλευρά της, η κυβέρνηση επισημαίνει ότι έχουν τραυματιστεί πάνω από 715 αστυνομικοί και χωροφύλακες. Το πιο βαρύ περιστατικό σημειώθηκε στο Lens: ένας 15χρονος έχασε το αριστερό του χέρι σε κινητοποίηση έξω από το λύκειο Auguste-Béhal. Παράλληλα, η «αστυνομία των αστυνομικών», η IGPN, έχει ανοίξει δέκα έρευνες από την αρχή του κινήματος.
Τι ακριβώς ζητούν;
Εδώ είναι το ενδιαφέρον. Το κίνημα δεν ζητά «κάτι γενικά». Ζητά δέκα συγκεκριμένα πράγματα. Στις 5 Οκτωβρίου, η Union étudiante, μαζί με την USL, δημοσίευσε μια πλατφόρμα με δέκα επείγοντα μέτρα για τη νεολαία, την οποία έχουν ήδη υπογράψει και η Unef, η Fage και η Solidaires étudiant.e.s. Τα ομαδοποιούμε για να βγάζουν νόημα.
Σχολεία που να στέκονται όρθια
Πρώτο αίτημα: σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την ανακαίνιση των ερειπωμένων και ανθυγιεινών σχολικών και πανεπιστημιακών κτιρίων, και προσαρμογή τους στην κλιματική αλλαγή – κλιματισμός για τους καύσωνες, μόνωση και θέρμανση για το κρύο. Ναι, και καθαρές τουαλέτες. Κι αυτό ζητείται ρητά. Τώρα, αν ξαναρωτήσω, θα με πεις κουραστικ@;
Στην ίδια λογική, ζητούν αναδιάρθρωση των σχολικών ωραρίων με μεσημεριανό διάλειμμα τουλάχιστον μιάμισης ώρας, καθώς και αναθεώρηση της μεταρρύθμισης του λυκείου και του baccalauréat – του γαλλικού απολυτηρίου.
Ανθρώπους μέσα στα σχολεία
Το δεύτερο αίτημα είναι, στην ουσία, η αφετηρία όλου του κινήματος. Μαζικές προσλήψεις, ώστε σε κάθε σχολείο να υπάρχουν τουλάχιστον ένας νοσηλευτής, ένας ψυχολόγος και ένας σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού ανά 500 μαθητές. Και μόνιμες θέσεις εκπαιδευτικών – όχι συμβασιούχοι – ώστε να υπάρχει καθηγητής μπροστά σε κάθε τάξη.
Πανεπιστήμιο χωρίς αλγόριθμο
Το Parcoursup και το Mon Master είναι οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες μέσω των οποίων οι Γάλλοι κάνουν αίτηση για προπτυχιακά και μεταπτυχιακά. Οι μαθητές τις βλέπουν ως μηχανές επιλογής. Ζητούν να καταργηθεί η επιλογή μέσω αυτών και να δημιουργηθούν 250.000 επιπλέον θέσεις στην τριτοβάθμια από την επόμενη χρονιά. Τις πλατφόρμες θέλουν να τις κρατήσουν – αλλά ως εργαλείο ενημέρωσης και αιτήσεων, χωρίς κατάταξη. Η φιλοσοφία συνοψίζεται σε μια φράση τους: το απολυτήριο να εξασφαλίζει πτυχίο, και το πτυχίο μεταπτυχιακό.
Φωνή στις αποφάσεις
Ζητούν εκλογή των μαθητικών οργάνων με ψηφοδέλτια λιστών, ώστε να εκπροσωπούνται και οι μαθητικές οργανώσεις, καθώς και περισσότερες έδρες για μαθητές στα διοικητικά συμβούλια των λυκείων. Με απλά λόγια: να μην αποφασίζουν μόνο οι μεγάλοι για το σχολείο τους.
Η τσέπη και το σπίτι. Εδώ μπαίνει το «housing»
Τρία αιτήματα αφορούν την καθημερινή επιβίωση των φοιτητών:
Αύξηση των φοιτητικών υποτροφιών κατά 200 ευρώ τον μήνα, καταβολή τους και τους δώδεκα μήνες, και ένταξη 300.000 επιπλέον φοιτητών στο σύστημα.
Πραγματική πρόσβαση όλων των φοιτητών στο γεύμα του ενός ευρώ, με τους πόρους που χρειάζονται οι φοιτητικές λέσχες για να ανταποκριθούν στη ζήτηση.
Και η στέγη: επαναφορά του παγώματος των ενοικίων στις φοιτητικές εστίες του CROUS στα επίπεδα πριν από το 2023, ανακαίνιση των ακατάλληλων εστιών και κατασκευή 15.000 νέων από το 2027.
Τα δίδακτρα των ξένων φοιτητών
Το πρόγραμμα «Bienvenue en France» («Καλώς ήρθατε στη Γαλλία») επιβάλλει υψηλότερα δίδακτρα στους φοιτητές από χώρες εκτός Ευρώπης. Οι οργανώσεις ζητούν την κατάργησή του, υποστηρίζοντας ότι εισάγει λογική «εθνικής προτίμησης» και ρατσιστική λογική στην ανώτατη εκπαίδευση. Ο χαρακτηρισμός είναι δικός τους – και είναι από τα σημεία όπου η αντιπαράθεση με την κυβέρνηση είναι πιο έντονη.
Τέλος στην καταστολή
Το δέκατο αίτημα γεννήθηκε μέσα στις ίδιες τις κινητοποιήσεις. Ζητούν να σταματήσει κάθε μορφή καταστολής, να διωχθούν ποινικά όσοι αστυνομικοί αποδειχθεί ότι άσκησαν βία, και οι απουσίες λόγω κινητοποίησης να μη μετρούν ούτε να τιμωρούνται.
Και η κυβέρνηση τι απαντά;
Κινείται σε δύο γραμμές ταυτόχρονα: υποχωρεί σε κάποια σημεία, σκληραίνει σε άλλα.
Η πιο ορατή κίνηση ήρθε μετά το Lens. Ο υπουργός Εσωτερικών, Laurent Nuñez, ανακοίνωσε στις 7 Οκτωβρίου την αναστολή της χρήσης της χειροβομβίδας κρότου ASSD, που εκτοξεύεται με εκτοξευτή, αποκλειστικά για τις μαθητικές κινητοποιήσεις. Πρόκειται για προληπτικό μέτρο, μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα για το περιστατικό. Σύμφωνα με το France Inter, την αναστολή τη ζήτησε ο ίδιος ο Emmanuel Macron.
Ο υπουργός Παιδείας, Edouard Geffray, χαρακτήρισε τον τραυματισμό του εφήβου «ανθρώπινα δραματικό» και άνοιξε μια διαδικτυακή πλατφόρμα διαβούλευσης με το όνομα Agora, όπου οι μαθητές μπορούν να καταθέσουν τις δυσκολίες και τις προσδοκίες τους έως τις 23 Οκτωβρίου.
Στο ζήτημα της αστυνομίας, όμως, ο τόνος είναι άλλος. Ο πρωθυπουργός Sébastien Lecornu απέρριψε ως «ψέμα» τους ισχυρισμούς ότι υπάρχουν πολιτικές εντολές για αστυνομική καταστολή. Και ο Nuñez διαβεβαίωσε ότι οι επεμβάσεις των δυνάμεων ασφαλείας γίνονται «με τη μέγιστη αναλογικότητα».
Υπάρχει κι ένα νομοσχέδιο που ρίχνει λάδι στη φωτιά. Στις 27 Οκτωβρίου, η Γερουσία θα εξετάσει διάταξη που καθιστά τους συμμετέχοντες σε συγκέντρωση με υλικές ζημιές οικονομικά υπεύθυνους έως 10.000 ευρώ – σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, ακόμη κι αν δεν αποδεικνύεται ότι προκάλεσαν οι ίδιοι τις ζημιές. Πίσω από όλα, το μεγάλο εμπόδιο για τα αιτήματα: ο προϋπολογισμός και το χρέος, που αφήνουν στενά περιθώρια.
Γιατί έχει σημασία και έξω από τη Γαλλία;
Γιατί δεν είναι μια εξέγερση για κάτι αφηρημένο. Είναι μια γενιά που ζητά τα βασικά: δάσκαλο, θρανίο, ζεστό φαγητό, ένα δωμάτιο να μένει.
Γιατί ο πολιτικός χρόνος είναι φορτισμένος. Λίγο πάνω από έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές – όπου κάποιοι από τους διαδηλωτές θα ψηφίσουν για πρώτη φορά – το κίνημα εξελίσσεται μέσα σε ακρίβεια και αναζήτηση περικοπών, κάποιες από τις οποίες αγγίζουν τους νέους, όπως τα επιδόματα στέγασης.
Και γιατί, αν διαβάσεις ξανά τη λίστα, θα αναρωτηθείς: πόσα από αυτά θα μπορούσε να τα ζητήσει ένας μαθητής σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα;
Τι να κρατήσεις
Αν θέλεις να μιλήσεις για τη Γαλλία χωρίς να πεις κάτι λάθος, κράτα τρία πράγματα.
Δεν είναι ένα αίτημα· είναι δέκα, και τα περισσότερα αφορούν υποδομές και προσωπικό – όχι ιδεολογία.
Δεν είναι μόνο μαθητές. Φοιτητές, εκπαιδευτικοί και γονείς βγαίνουν μαζί τους στον δρόμο.
Και δεν έχει τελειώσει. Η Union étudiante ξεκαθαρίζει ότι η κινητοποίηση θα συνεχιστεί όσο τα αιτήματα μένουν ανικανοποίητα, με νέα πανεθνική μέρα δράσης σήμερα, 8 Οκτωβρίου. Τα επόμενα ορόσημα: η λήξη της διαβούλευσης στις 23 Οκτωβρίου και η συζήτηση στη Γερουσία στις 27.
Θα επανέλθουμε.
Πηγές
- Η πλατφόρμα «10 mesures d’urgence pour la jeunesse» της Union étudiante (2026)
- L’Etudiant: οι δέκα προτάσεις μαθητών και φοιτητών (2026)
- Franceinfo: πώς εξαπλώθηκε το κίνημα των αποκλεισμών (2026)
- Franceinfo: η αναστολή των χειροβομβίδων κρότου (2026)
- Διεθνής Αμνηστία: έκκληση για αποκλιμάκωση (2026)
- Euronews: ο απολογισμός της 6ης Οκτωβρίου (2026)
- Basta!: ρεπορτάζ από τους αποκλεισμούς (2026)
