Η Ευρώπη σου δίνει επιλογή. Η Κύπρος σου την αφαιρεί. Και μετά κάποιοι θυμώνουν με τη «woke ατζέντα» για κάτι που ξεκίνησε το 2012.
Τι άλλαξε στις νέες ταυτότητες
Οι νέες βιομετρικές ταυτότητες δεν θα αναγράφουν πλέον τα ονόματα των γονέων του κατόχου. Το ΥΠΕΣ το επιβεβαίωσε επίσημα, μετά από μέρες δημόσιας συζήτησης, εξηγώντας ότι η απόφαση εντάσσεται στη νέα σύμβαση έκδοσης ταυτοτήτων και διαβατηρίων.
Απλό μέχρι εδώ. Το πρόβλημα ξεκινά με το πώς παρουσιάστηκε η αλλαγή, και με το ποιος αποφάσισε να μην είναι απλώς μια επιλογή.
Η ΕΕ δίνει δικαίωμα επιλογής. Εμείς το κάναμε υποχρέωση
Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός 2025/1208, μαζί με τα εγχειρίδια του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας, δεν απαιτεί την αναγραφή των ονομάτων των γονέων στις ταυτότητες. Δεν την απαγορεύει, όμως, ούτε. Την αφήνει στη διακριτική ευχέρεια του κάθε κράτους-μέλους.
Η πλειοψηφία των κρατών της ΕΕ έχει ήδη επιλέξει να μην την περιλαμβάνει. Η Κύπρος, αντί να ακολουθήσει το ίδιο μοντέλο, δηλαδή προαιρετική αναγραφή, ή απλή ευθυγράμμιση με τη διεθνή πρακτική, επέλεξε την πλήρη κατάργηση. Καμία εξαίρεση, καμία επιλογή για τον πολίτη. Το ΥΠΕΣ το δικαιολογεί λέγοντας πως «το δελτίο ταυτότητας αποτελεί έγγραφο ταυτοποίησης του ίδιου του κατόχου» και άρα δεν χρειάζεται να κουβαλά στοιχεία τρίτων προσώπων.
Λογικό επιχείρημα. Απλώς δεν είναι καινούργιο.
Πόσο «woke» είναι μια απόφαση δεκατριών ετών
Αν ψάχνεις μια ιδεολογική συνωμοσία πίσω από αυτή την αλλαγή, θα απογοητευτείς. Το θέμα το έθεσε πρώτη η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, το 2012. Η ίδια είχε επισημάνει τότε ότι η παύλα δίπλα στο όνομα του πατέρα, σε περιπτώσεις παιδιών αγνώστου πατρός ή παιδιών ανύπαντρων μητέρων, λειτουργούσε ως «δυσμενής διάκριση, περιθωριοποίηση και στιγματισμός».
Δεκατρία χρόνια πριν γίνει trending θέμα σε ραδιοφωνικές εκπομπές, δηλαδή. Το ζήτημα ξανασυζητήθηκε στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το 2020 και το 2022, με την πλειοψηφία των κομμάτων, συμπεριλαμβανομένου, τότε, και του ΔΗΣΥ, να τάσσεται υπέρ της αφαίρεσης. Η ίδια η Βουλή είχε προτρέψει το Υπουργείο να το εξετάσει.
Δεν προχώρησε το 2022 όχι επειδή κάποιος άλλαξε γνώμη, αλλά επειδή η τότε ισχύουσα σύμβαση δεν το επέτρεπε τεχνικά. Το ΥΠΕΣ δεσμεύτηκε να το αξιολογήσει ξανά στη σύμβαση του 2025. Και το έκανε.
Αν υπάρχει «ατζέντα» εδώ, είναι η ατζέντα της γραφειοκρατικής αδράνειας, όχι κάποιου ξαφνικού προοδευτισμού. Το ερώτημα δεν είναι «γιατί το κάναμε τώρα», είναι «γιατί χρειάστηκαν δεκατρία χρόνια».
Ποιοι συμφωνούσαν, πότε, και τι λένε τώρα
Το ενδιαφέρον είναι πως πολλά από τα κόμματα που σήμερα εκφράζουν ενόχληση είχαν συμφωνήσει με την ίδια πρόταση, όταν συζητιόταν στη Βουλή. Το ΥΠΕΣ, αναγνωρίζοντας ότι «οι θέσεις των κοινοβουλευτικών κομμάτων έχουν στο μεταξύ διαφοροποιηθεί», δηλώνει πρόθυμο να συζητήσει ξανά το θέμα και, «αν αυτό είναι εφικτό», να αναθεωρήσει τους όρους της σύμβασης.
Δηλαδή: μια απόφαση που χτίστηκε πάνω σε δεκατριών ετών κοινοβουλευτική συναίνεση, ίσως ξηλωθεί επειδή άλλαξε η πολιτική συγκυρία, όχι τα δεδομένα.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για εσένα
Η γονική σχέση δεν πιστοποιείται από την ταυτότητα ούτε σήμερα ούτε αύριο. Το επίσημο έγγραφο γι’ αυτό παραμένει το πιστοποιητικό γέννησης, και αυτό δεν αλλάζει με τη νέα σύμβαση. Τα διαβατήρια, εξάλλου, δεν ανέγραφαν ποτέ στοιχεία γονέων.
Αν, δηλαδή, περίμενες πρακτικό πρόβλημα από την αλλαγή, δεν υπάρχει. Το μόνο που άλλαξε πραγματικά είναι ο τόνος της συζήτησης, από τεχνικό ζήτημα συμμόρφωσης, σε πολιτισμικό πόλεμο. Και αυτό δεν το αποφάσισε η Ευρώπη.
