Πώς λειτουργεί το σύστημα
Για τη μεθοδικότερη διεκπεραίωση του κοινοβουλευτικού έργου, το Σύνταγμα και ο Κανονισμός της Βουλής προβλέπουν τη σύσταση και λειτουργία Επιτροπών, τη σύνθεση των οποίων αποφασίζει η Επιτροπή Επιλογής. Η Επιτροπή Επιλογής καταρτίζει τις μόνιμες Κοινοβουλευτικές Επιτροπές, που αντιστοιχούν στα συναφή Υπουργεία, καθώς και οποιεσδήποτε άλλες προσωρινές (ad hoc) ή ειδικές Κοινοβουλευτικές Επιτροπές.
Σε κάθε κοινοβουλευτική επιτροπή οι πολιτικές κομματικές ομάδες εκπροσωπούνται δεόντως.
Κατηγορίες Επιτροπών
Οι κοινοβουλευτικές επιτροπές διακρίνονται σε μόνιμες (οι πλείστες αντιστοιχούν στα συναφή υπουργεία), προσωρινές (ad hoc) και ειδικές.
Οι Μόνιμες Κοινοβουλευτικές Επιτροπές
Η τελευταία βουλευτική περίοδος (Κ΄ Περίοδος, 2023–2026) περιλάμβανε τις εξής μόνιμες επιτροπές:
Οικονομία & Δημόσια Διαχείριση
- Επιτροπή Οικονομικών και Προϋπολογισμού
- Επιτροπή Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού
Κοινωνικά & Εργασιακά
- Επιτροπή Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων
- Επιτροπή Παιδείας και Πολιτισμού
- Επιτροπή Υγείας
Νομική & Διοικητική Τάξη
- Επιτροπή Νομικών, Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως
- Επιτροπή Θεσμών, Αξιών και Επιτρόπου Διοικήσεως
Εξωτερικές Σχέσεις & Ευρωπαϊκές Υποθέσεις
- Επιτροπή Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων
- Επιτροπή Αμύνης
Υποδομές & Περιβάλλον
- Επιτροπή Γεωργίας και Φυσικών Πόρων
- Επιτροπή Περιβάλλοντος
- Επιτροπή Εσωτερικών
Ο ρόλος των Επιτροπών — Γιατί μετράνε
Τα σχέδια νόμου που κατατίθενται στη Βουλή παραπέμπονται αρχικά για εξέταση και νομοτεχνική επεξεργασία στην αρμόδια Κοινοβουλευτική Επιτροπή. Η Επιτροπή έχει δικαίωμα να καλέσει οποιοδήποτε ενδιαφερόμενο όργανο, αρχή, οργανισμό, σωματείο, φυσικό ή νομικό πρόσωπο, για να παράσχει πληροφορίες ή να εκφράσει απόψεις σχετικά με το υπό συζήτηση θέμα. Η Επιτροπή υποβάλλει στη συνέχεια έκθεση στην Ολομέλεια με τις παρατηρήσεις και τα πορίσματά της και με τις συστάσεις της για ψήφιση ή για καταψήφιση.
Πέραν της εξέτασης σχεδίων νόμου, κάθε Επιτροπή μπορεί αυτεπάγγελτα να συζητήσει στα πλαίσια κοινοβουλευτικού ελέγχου οποιοδήποτε άλλο θέμα συναφές με τις αρμοδιότητές της.
Το κρίσιμο πολιτικό ζήτημα: Προεδρίες Επιτροπών
Εδώ κρύβεται ένα σημαντικό δομικό ζήτημα, ιδιαίτερα επίκαιρο μετά τις εκλογές της 24ης Μαΐου 2026:
Όσα κόμματα δεν έχουν τουλάχιστον 7 Βουλευτές δεν δικαιούνται να προεδρεύουν σε Κοινοβουλευτικές Επιτροπές και επιπλέον εναπόκειται στον εκάστοτε Πρόεδρο της Βουλής κατά πόσο θα προσκαλείται ο επικεφαλής τους στις Συσκέψεις Αρχηγών Κοινοβουλευτικών Κομμάτων.
Και το γιατί αυτό έχει σημασία: Ο/η κάθε Πρόεδρος Κοινοβουλευτικής Επιτροπής καθορίζει την ατζέντα, το τι συζητείται και πότε συζητείται. Αυτό είναι και θέμα ελέγχου.
Η νέα κατάσταση μετά τις εκλογές 2026
Με βάση τα αποτελέσματα των εκλογών της 24ης Μαΐου 2026, η νέα Βουλή (ΚΑ΄ Περίοδος) έχει διαφορετική σύνθεση. Κόμματα όπως το ΑΛΜΑ και η Άμεση Δημοκρατία βρίσκονται κάτω από το κατώφλι των 7 εδρών, άρα αποκλείονται από προεδρίες επιτροπών, γεγονός που περιορίζει την ουσιαστική τους επιρροή στη νομοθετική διαδικασία.
