Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ António Guterres, βρέθηκε για πρώτη φορά στο νησί, σε μια επίσκεψη που κανείς εκπρόσωπος του Οργανισμού δεν είχε κάνει εδώ και 16 χρόνια.
Η επίσκεψη του António Guterres στην Κύπρο δεν είναι απλώς ένα ακόμα διπλωματικό ραντεβού. Είναι η πρώτη φορά που εν ενεργεία Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ πατάει το πόδι του στο νησί από το 2010, όταν είχε έρθει ο Ban Ki-moon. Η τελευταία μεγάλη προσπάθεια για λύση του Κυπριακού είχε καταρρεύσει στο Κραν Μοντανά της Ελβετίας τον Ιούλιο του 2017, και έκτοτε το θέμα παρέμενε παγωμένο. Ο Guterres έχει πλέον λιγότερο από έξι μήνες μέχρι τη λήξη της θητείας του, κάτι που δίνει στην επίσκεψη μια ιδιαίτερη βαρύτητα, είτε ως τελευταία ουσιαστική κίνηση, είτε ως σημείο εκκίνησης για κάτι νέο.
Ακολουθεί το χρονικό της πρώτης μέρας, Τρίτη 28 Ιουλίου.
Δευτέρα βράδυ: η άφιξη
Ο Guterres έφτασε στην Κύπρο το βράδυ της Δευτέρας 27 Ιουλίου, συνοδευόμενος από δύο Υφυπουργούς Γενικούς Γραμματείς του ΟΗΕ, τη Rosemary DiCarlo και τον Jean-Pierre Lacroix. Στο νησί βρισκόταν ήδη από το Σάββατο η Προσωπική Απεσταλμένη του για το Κυπριακό, María Ángela Holguín, η οποία είχε προηγηθεί προετοιμάζοντας το έδαφος.
Λίγο μετά την προσγείωσή του, ο ίδιος ο Guterres έγραψε σε ανάρτησή του ότι ήρθε στην Κύπρο για να εκφράσει τη δέσμευσή του στην υποστήριξη των δύο κοινοτήτων «στην αναζήτηση μιας ολοκληρωμένης και βιώσιμης διευθέτησης του Κυπριακού», τονίζοντας πως ο ΟΗΕ δεν μπορεί να επιβάλει την ειρήνη, μόνο οι Κύπριοι, μέσα από τους ηγέτες τους, μπορούν να την οικοδομήσουν.
Το πρωί: δύο ξεχωριστές συναντήσεις
10:30 π.μ. Προεδρικό Μέγαρο. Ο Guterres συναντήθηκε πρώτα με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Nikos Christodoulides. Ο Christodoulides τον υποδέχθηκε λέγοντας πως η Κύπρος «χρειάζεται καλά νέα», προσθέτοντας: «Χαιρόμαστε πολύ που είστε εδώ. Είναι ακόμη μία σαφής ένδειξη της δέσμευσής σας στη λύση του Κυπριακού, με βάση τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ο Guterres, από την πλευρά του, χαρακτήρισε την επίσκεψή του «επίσκεψη αλληλεγγύης προς τον κυπριακό λαό», λέγοντας ότι στόχος του είναι να βοηθήσει ώστε να υπάρξει, επιτέλους, λύση στην Κύπρο. Ξεκαθάρισε πάντως πως αυτό «εξαρτάται, προφανώς, από τους ίδιους τους Κύπριους», ενώ σημείωσε πως και οι εγγυήτριες δυνάμεις έχουν ρόλο να παίξουν, αναφορά στην Ελλάδα, την Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
11:45 π.μ. γραφείο Erhürman, στα κατεχόμενα. Ο Guterres πέρασε τη Νεκρή Ζώνη υπό τον έλεγχο του ΟΗΕ για να συναντήσει τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Tufan Erhürman στο βόρειο τμήμα της διχοτομημένης Λευκωσίας. Ο Erhürman του είπε πως ο ΟΗΕ γνωρίζει τη «δυνατή βούληση του τουρκοκυπριακού λαού» για δίκαιη και βιώσιμη λύση, τονίζοντας ότι η πλευρά του «κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί» ως προς τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Ο Guterres επανέλαβε στον Erhürman παρόμοια μηνύματα με αυτά που είχε μεταφέρει στον Πρόεδρος Χριστοδουλίδη νωρίτερα.
Το μεσημέρι: μνήμη και επιστήμη
Μεσημέρι Ledra Palace. Ο Γενικός Γραμματέας κατέθεσε στεφάνι στο μνημείο πεσόντων ειρηνευτών του ΟΗΕ, έξω από το ξενοδοχείο Ledra Palace, στη Νεκρή Ζώνη.
4 μ.μ. εργαστήριο της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοούμενους. Ο Guterres επισκέφθηκε το εργαστήριο της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοούμενους (CMP), ένα από τα πιο ευαίσθητα κεφάλαια του Κυπριακού, όπου ανθρωπολόγοι εργάζονται εδώ και χρόνια για την ταυτοποίηση οστών θυμάτων του 1963-64 και του 1974.
Το απόγευμα: διαπραγματευτές και κοινωνία πολιτών
Μετά το εργαστήριο, ο Guterres συναντήθηκε με τους διαπραγματευτές των δύο πλευρών, τους επικεφαλής των διμερών τεχνικών επιτροπών και εκπροσώπους της κοινωνίας πολιτών. Πρόκειται για τον κύκλο ανθρώπων που, πέρα από τους δύο ηγέτες, κρατά ζωντανή τη διαδικασία στην καθημερινότητά της, από θέματα περιβάλλοντος μέχρι πολιτιστική κληρονομιά.
Το βράδυ: δείπνο στη Νεκρή Ζώνη
Το βράδυ της Τρίτης, ο Guterres παρακάθησε σε ιδιωτικό δείπνο με τους δύο ηγέτες, στην κατοικία ειδικού εκπροσώπου του ΟΗΕ εντός της υπό έλεγχο του ΟΗΕ περιοχής, κοντά στο αεροδρόμιο Λευκωσίας. Σημειώνουμε ότι οι διεθνείς πηγές διαφωνούν ως προς το όνομα του οικοδεσπότη, άλλες αναφέρουν τον Colin Stewart, άλλες τον Khassim Diagne, γι’ αυτό και αποφεύγουμε να δεσμευτούμε σε συγκεκριμένο όνομα μέχρι να το επιβεβαιώσουμε.
Στο τέλος της ημέρας, ο ίδιος ο Guterres συνόψισε τις δύο πρωινές συναντήσεις ως «εξαιρετικά εποικοδομητικές», ενώ σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο τις χαρακτήρισε «πολύ εποικοδομητικές», δύο αποδόσεις της ίδιας δήλωσης, ανάλογα με το πρακτορείο.
Τι ακολουθεί
Την Τετάρτη το πρωί, ο Guterres θα προεδρεύσει τριμερούς συνάντησης με τους δύο ηγέτες στο αεροδρόμιο, ακολουθούμενης αμέσως από δηλώσεις στον Τύπο. Εκεί θα φανεί αν η πρώτη μέρα επαφών μετουσιώνεται σε κάτι πιο συγκεκριμένο, ή αν μένει, όπως τόσες φορές στο παρελθόν, σε επίπεδο καλών προθέσεων.
Ό,τι κι αν φέρει η Τετάρτη, ένα είναι σίγουρο: μετά από 16 χρόνια απουσίας εν ενεργεία Γενικού Γραμματέα από το νησί, η Κύπρος βρίσκεται ξανά στο κέντρο της διεθνούς ατζέντας, έστω και για λίγες μέρες.
