Τη Δευτέρα με τη μεγαλύτερη ζέστη της χρονιάς, με πορτοκαλί προς κόκκινο συναγερμό σε ισχύ, κάποιος στην Εθνική Φρουρά έκρινε πως ήταν η κατάλληλη ημέρα και ώρα για καταστροφή πυρομαχικών δίπλα σε χωριό. Λαμπρό; Υπέρλαμπρο!
Η φωτιά ξέσπασε στις 12:40 το μεσημέρι στο Πεδίο Βολής Καλού Χωριού, κατά τη διάρκεια δραστηριότητας καταστροφής εκρηκτικών, και μέσα σε ελάχιστα λεπτά, με τη βοήθεια ισχυρών ανέμων, βγήκε έξω από το πεδίο και τράβηξε κατευθείαν προς την Αγία Άννα και τον Ψευδά. Ημέρα με καύσωνα. Ημέρα με πορτοκαλί συναγερμό. Ημέρα που όποιος βγει έξω το μεσημέρι κινδυνεύει να λιώσει σαν παγωτό, και κάποιος “επαγγελματίας”, αποφάσισε ότι αυτή ακριβώς η μέρα ήταν κατάλληλη για ασκήσεις με εκρηκτικά, δίπλα σε ξερά χόρτα, δίπλα σε σπίτια. Ό,τι πρέπει.
Η επιχείρηση που «πέτυχε»
Για να είμαστε δίκαιοι, το κράτος κινητοποιήθηκε. Και μάλιστα εντυπωσιακά. Στην κατάσβεση συμμετείχαν 11 πυροσβεστικά οχήματα του Τμήματος Δασών, 9 της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, 4 καδενοφόρα, 2 της Εθνικής Φρουράς, 2 της Επαρχιακής Διοίκησης Λάρνακας, 3 βυτιοφόρα, 70 δασοπυροσβέστες και 36 πυροσβέστες. Στον αέρα δούλεψαν έξι πυροσβεστικά αεροπλάνα και πέντε ελικόπτερα, ενεργοποιήθηκε το Εθνικό Σχέδιο «Ίκαρος ΙΙ» και στήθηκε ειδική Συντονιστική Ομάδα Διαχείρισης Κρίσεων. Μια ολόκληρη κρατική μηχανή σε πλήρη κινητοποίηση, για να σβήσει μια φωτιά που άναψε το ίδιο το κράτος. Θαυμάσια διαχείριση πόρων.
Η φωτιά τέθηκε υπό έλεγχο γύρω στις 6:30 το απόγευμα, ύστερα από περίπου έξι ώρες μάχης. Έξι ώρες, δεκάδες οχήματα, έντεκα εναέρια μέσα, δύο χωριά υπό εκκένωση, για μια φωτιά που, σύμφωνα με τους κατοίκους, δεν χρειαζόταν καν να ανάψει.
Ο υπουργός «ενοχλήθηκε»
Ο υπουργός Άμυνας Βασίλης Πάλμας εμφανίστηκε «ιδιαίτερα ενοχλημένος» με τη μεγάλη πυρκαγιά που ξεκίνησε από δικές του υπηρεσίες. Ενοχλημένος. Όχι συγκλονισμένος, όχι εξοργισμένος, όχι σε αναζήτηση ευθυνών, απλώς ενοχλημένος, όπως ενοχλείται κανείς όταν το ταξί αργεί. Δύο χωριά κάτω από καπνό, δεκάδες οικογένειες στους δρόμους, και η επίσημη συναισθηματική απόκριση της πολιτικής ηγεσίας κυμαίνεται κάπου ανάμεσα σε «τσουχτερή ενόχληση» και «ήπια δυσαρέσκεια».
Το CY Alert έφτασε όταν πια δεν χρειαζόταν
Κι εδώ έρχεται το κερασάκι. Ένα τεχνικό πρόβλημα, του οποίου τα αίτια ακόμη διερευνώνται, προκάλεσε δίωρη καθυστέρηση στην αποστολή του προειδοποιητικού μηνύματος μέσω του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης Cy-Alert, όπως παραδέχθηκε ο εκπρόσωπος Τύπου της Πολιτικής Άμυνας Παναγιώτης Λιασίδης. Το μήνυμα έφτασε στα κινητά των κατοίκων περίπου δύο ώρες μετά την ενεργοποίηση της διαδικασίας εκκένωσης. Δύο ώρες. Όχι δύο λεπτά καθυστέρησης λόγω φόρτου δικτύου, δύο ολόκληρες ώρες, τη στιγμή που μια φωτιά προχωρούσε προς κατοικημένη περιοχή με τη βοήθεια ανέμου.
Ποιος ειδοποίησε τελικά τον κόσμο έγκαιρα; Οι καμπάνες της εκκλησίας. Ο κοινοτάρχης Αναστάσης Γεωργίου το συνόψισε ο ίδιος: «Άργησε το CY Alert, χτυπήσαμε την καμπάνα». Δηλαδή, το 2026, με δορυφορικά συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, εφαρμογές στο κινητό και ολόκληρη ψηφιακή υποδομή κρατικής ενημέρωσης, η μέθοδος που τελικά δούλεψε ήταν αυτή που δούλευε και τον 19ο αιώνα. Πρόοδος.
Στο χωριό Αγία Άννα ζουν περίπου 400 κάτοικοι. Οι περισσότεροι, όπως όλα δείχνουν, δεν έμαθαν για τον κίνδυνο από το σύστημα που κόστισε εκατομμύρια για να τους προστατεύσει, έμαθαν επειδή κάποιος χτύπησε καμπάνα. Δεύτερη χρονιά, ίδιο μοτίβο: το κράτος φτιάχνει το σύστημα, ο κόσμος και οι θεσμοί της κοινότητας κάνουν τη δουλειά.
Ο κοινοτάρχης δεν σταμάτησε εκεί. Κατήγγειλε επίσης προηγούμενες προειδοποιήσεις που είχε στείλει προς τις αρμόδιες αρχές για τους κινδύνους που ενέχει η λειτουργία του πεδίου βολής τόσο κοντά στο χωριό. Με απλά λόγια: το χωριό είχε προειδοποιήσει. Ξανά και ξανά. Και το πεδίο βολής συνέχισε να λειτουργεί κανονικά, με ασκήσεις καταστροφής πυρομαχικών, εν μέσω καύσωνα.
Σε δηλώσεις του που ξεπέρασαν κάθε προηγούμενο, ο κοινοτάρχης έφτασε να καταγγείλει, σαφώς ως προσωπική του εκτίμηση, όχι ως τεκμηριωμένο γεγονός – ότι «άφησαν τη φωτιά να καίει για να καθαρίσει το πεδίο βολής», προσθέτοντας πως «όταν εκδίδονται ανακοινώσεις για κόκκινο συναγερμό, έπρεπε να γνωρίζουν και να λαμβάνονται οι κατάλληλες αποφάσεις». Καταγγελία βαριά, δεν τεκμηριώνεται ακόμη επίσημα, αλλά δείχνει πόσο βαθιά είναι η δυσπιστία που έχει χτιστεί, και όχι τυχαία.
Το ρεφρέν του «ανθρώπινου παράγοντα»
Την επομένη, ο Αρχιπύραρχος Νίκος Λογγίνος έδωσε ραδιοφωνική συνέντευξη στην Κατερίνα Ηλιάδη και παραπονέθηκε ότι ο κόσμος δεν ακολουθούσε τις οδηγίες των αρχών. Ας το απολαύσουμε λίγο αυτό. Ο επικεφαλής μιας υπηρεσίας που πέρσι έλαμπε διά της απουσίας της, φέτος βγαίνει στο ραδιόφωνο για να μαλώσει τον κόσμο επειδή δεν εμπιστεύεται πλέον τυφλά τις οδηγίες της. Δεν είναι μυστήριο γιατί. Όταν πέρσι τα σπίτια καίγονταν και όσοι τα έσωσαν ήταν εθελοντές και κάτοικοι, με την Πυροσβεστική να λάμπει διά της απουσίας της, δεν χτίζεις εμπιστοσύνη με ένα ραδιοφωνικό παράπονο τον επόμενο χρόνο. Χτίζεις εμπιστοσύνη όταν έρχεσαι όταν σε χρειάζονται. Το αντίστροφο, δηλαδή αυτό που έγινε, παράγει ακριβώς αυτό που ο κ. Λογγίνος περιγράφει ως πρόβλημα: κόσμο που δεν περιμένει πια οδηγίες, γιατί έμαθε να μην τις περιμένει. Και τώρα έμαθε κι άλλο ένα πράγμα: όταν χτυπάει η καμπάνα, φεύγεις. Το CY Alert μπορεί να έρθει όποτε προλάβει.
Ούτε ένα μάθημα
Ας συνοψίσουμε τι μάθαμε φέτος: οι τοπικές κοινότητες ζητούν εδώ και χρόνια να συζητηθεί η λειτουργία του πεδίου βολής, ιδίως τις περιόδους ακραίων θερμοκρασιών, και το αίτημα αυτό, όπως αποδείχθηκε τη Δευτέρα, συνέχισε να αγνοείται μέχρι που έγινε πάλι φωτιά. Η πυρκαγιά «παραλίγο να κάψει δύο χωριά». Το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης άργησε δύο ώρες. Ο υπουργός ενοχλήθηκε. Ο Αρχιπύραρχος μάλωσε τον κόσμο επειδή δεν εμπιστεύεται τις οδηγίες. Και το πεδίο βολής, υποθέτουμε, θα συνεχίσει να λειτουργεί κανονικά, μέχρι την επόμενη φορά που κάποιος θα αποφασίσει ότι μια μέρα καύσωνα με πορτοκαλί συναγερμό είναι ιδανική στιγμή για ασκήσεις με εκρηκτικά.
Το μόνο σίγουρο είναι πως, αν ξανασυμβεί, οι κάτοικοι της Αγίας Άννας και του Ψευδά ξέρουν ήδη ποιον θα καλέσουν πρώτο: τον καμπανάρη.
