Γροθιές για μια θέση στάθμευσης, τσεκούρι για μια προτεραιότητα. Και εμείς, οι ψύχραιμοι Κύπριοι, παρακολουθούμε από απόσταση – ή μήπως όχι;
Υπάρχει μια στιγμή, πίσω από το τιμόνι, που ο πιο ήρεμος άνθρωπος του κόσμου μεταμορφώνεται. Κάποιος του έκλεψε τη θέση. Κάποιος δεν έβαλε φλας. Κάποιος, θεέ μου, πήγε με 40 στη λεωφόρο. Και ξαφνικά το αυτοκίνητο γίνεται αρένα.
Αυτό έχει όνομα: road rage, ή αλλιώς οδική οργή. Και τους τελευταίους μήνες έχει κάνει ξανά τον γύρο των δελτίων ειδήσεων.
Τι έγινε στην Ελλάδα;
Ξεκινάμε από την Πάρο, Αύγουστο μήνα, με το νησί να ασφυκτιά από τουρίστες. Στις 13 Αυγούστου, ένας οδηγός ταξί κι ένας ηλικιωμένος υπάλληλος εταιρείας ενοικίασης οχημάτων πιάστηκαν στα χέρια. Η αφορμή; Μια θέση πάρκινγκ. Ο υπάλληλος είχε παρκάρει μια γουρούνα σε σημείο που, κατά τους οδηγούς ταξί, ήταν πιάτσα. Ακολούθησαν βρισιές, και μετά ο οδηγός τον άρπαξε από τον λαιμό και τον χτύπησε με γροθιές στο πρόσωπο – ενώ ο υπάλληλος απαντούσε με ένα κράνος. Αργότερα ο οδηγός είπε ότι μετανιώνει, αλλά ότι δέχτηκε πρώτος επίθεση, λεκτική και σωματική. Ο εργοδότης του τον απέλυσε.
Πάμε στην Αθήνα, μόλις χθες. Στη διασταύρωση Ιεράς Οδού και Σπύρου Πάτση, δύο οδηγοί διαφώνησαν για το ποιος είχε προτεραιότητα. Η κουβέντα δεν τελείωσε με ένα κορνάρισμα. Ένας 55χρονος οδηγός βαν έβγαλε τσεκούρι, απείλησε τον 49χρονο οδηγό του ΙΧ και χτύπησε δύο φορές το αυτοκίνητό του. Συνελήφθη και κατηγορείται για απόπειρα ανθρωποκτονίας και παράβαση της νομοθεσίας περί όπλων.
Τσεκούρι. Για μια προτεραιότητα. Στις έντεκα το πρωί, μια Τετάρτη.
Ευτυχώς, εμείς είμαστε λογικοί
Κι εδώ μπαίνει η Κύπρος. Εμείς, βλέπετε, είμαστε διαφορετικοί. Σώφρονες, ήρεμοι, ευγενικοί πίσω από το τιμόνι. Το λέει και επίσημη έρευνα: τον Απρίλιο, η πλατφόρμα DiscoverCars κατέταξε την Κύπρο πρώτη στον κόσμο για την ευγένεια των οδηγών της – πάνω κι από τη Νέα Ζηλανδία.
Τι όχι; Γιατί γελάτε;
Ας πάμε στη Λεμεσό, στις 2 Οκτωβρίου, γύρω στις 17:45. Λεωφόρος Σπύρου Κυπριανού, αυτοκίνητα σταματημένα στο φανάρι. Σε βίντεο που ανέβηκε στο RoadReportCY φαίνεται ένας διανομέας φαγητού δίπλα στο πεσμένο ποδήλατό του και μια μαύρη BMW X3 σταματημένη στο σημείο. Ακολουθεί συμπλοκή που καταλήγει στη νησίδα. Σύμφωνα με μάρτυρα, ο επιβάτης της BMW προκάλεσε την πτώση του διανομέα.
Η Αστυνομία ερεύνησε το βίντεο αυτεπάγγελτα, εντόπισε τα δύο πρόσωπα και τα ανέκρινε γραπτώς. Ο διανομέας, πάντως, δεν έχει υποβάλει επίσημη καταγγελία. Και το θέμα δεν είναι μεμονωμένο: τις επόμενες μέρες ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Κώστας Φυτιρής, πρότεινε στις πλατφόρμες διανομής ένα «κόκκινο κουμπί» που θα ειδοποιεί άμεσα την Αστυνομία όταν διανομέας δέχεται επίθεση.
Όταν χρειάζεσαι κουμπί πανικού για να μεταφέρεις ένα σουβλάκι, κάτι δεν πάει καλά.
Τι λένε οι έρευνες για τους Κύπριους οδηγούς;
Ας γυρίσουμε σε εκείνη την πρωτιά στην ευγένεια. Υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια: η έρευνα της DiscoverCars δεν ρώτησε ντόπιους για την καθημερινή οδήγηση. Ρώτησε τουρίστες. Ανθρώπους, δηλαδή, που οδήγησαν μια εβδομάδα από το ξενοδοχείο στην παραλία και πίσω.
Όταν ρωτήσαμε εμείς τον εαυτό μας, η εικόνα ήταν άλλη. Σε έρευνα του υπουργείου Δικαιοσύνης το 2015, οι Κύπριοι οδηγοί περιγράφηκαν ως κακοί, απρόσεκτοι, πάντα βιαστικοί, πεισματάρηδες και επικίνδυνοι – ακόμη και αγενείς και εγωιστές στον δρόμο. Και οι θάνατοι στην άσφαλτο παραμένουν σημαντικά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Θέλετε κι άλλα; Σε μελέτη παρατήρησης στη Λευκωσία, με πάνω από 16.000 οδηγούς, το 28% όσων παρατηρήθηκαν στις ελεύθερες περιοχές οδηγούσαν αφηρημένοι – με ακουστικά, μιλώντας με συνεπιβάτη ή στο κινητό. Και τα στοιχεία της ίδιας της Αστυνομίας είναι σαφή: την τριετία 2023 – 2025, η απρόσεκτη οδήγηση και η απόσπαση της προσοχής ευθύνονταν για το 22,1% των θανάτων και το 29,4% των σοβαρών τραυματισμών, ως η πρώτη αιτία.
Έλα δα. Δεν το πιστεύω. Κι όμως.
Τι είναι, τελικά, το road rage;
Δεν είναι απλώς ένα νεύρο. Είναι η στιγμή που ένας εκνευρισμός – συνήθως για κάτι μικρό – κλιμακώνεται σε επιθετική πράξη: κυνήγι, κλείσιμο στον δρόμο, βρισιές, κι όπως είδαμε, γροθιές ή και χειρότερα.
Το αυτοκίνητο έχει κάτι ύπουλο. Μας κάνει να νιώθουμε προστατευμένοι, σχεδόν ανώνυμοι. Ο άλλος οδηγός δεν είναι άνθρωπος· είναι «αυτός με το άσπρο». Προσθέστε μποτιλιάρισμα, ζέστη, άγχος, καθυστέρηση, και το μείγμα είναι έτοιμο.
Και όπως δείχνουν η Πάρος, η Ιερά Οδός και η Λεμεσός, η αφορμή είναι σχεδόν πάντα γελοία μπροστά στο αποτέλεσμα. Μια θέση πάρκινγκ. Μια προτεραιότητα. Ένα ποδήλατο στη λάθος λωρίδα.
Και τι κάνουμε;
Πρώτον, ανάσα. Κανένα πάρκινγκ, καμία προτεραιότητα και κανένα «μου έκοψε τον δρόμο» δεν αξίζει μια καταγγελία, ένα νοσοκομείο ή μια ζωή.
Δεύτερον, δεν απαντάμε. Αν κάποιος σε βρίζει, σε κυνηγά ή σου κάνει χειρονομίες, μην μπεις στο παιχνίδι. Κλείδωσε τις πόρτες, μην κατέβεις από το αυτοκίνητο, και αν νιώθεις ότι απειλείσαι, κάλεσε την Αστυνομία στο 112 ή στο 199.
Τρίτον, καταγράφουμε – με ασφάλεια. Ο αριθμός κυκλοφορίας, το σημείο, η ώρα. Και αν είσαι θύμα, κάνε καταγγελία. Η υπόθεση της Λεμεσού έδειξε ότι ένα βίντεο μπορεί να κινητοποιήσει την Αστυνομία· μια επίσημη καταγγελία κάνει τη δουλειά πιο εύκολη.
Και τέταρτον, το πιο απλό απ’ όλα: σιγά σιγά. Όλοι στις δουλειές μας θα φτάσουμε. Λίγο αργότερα ίσως, αλλά ολόκληροι.
