Από τα σελίνια της στετέ στο ψηφιακό ευρώ: ναι, ισχύει και έρχεται
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την έναρξη διαπραγματεύσεων για τον Κανονισμό του ψηφιακού ευρώ. Τι σημαίνει αυτό, τι δεν σημαίνει, και γιατί σύντομα θα μας το εξηγεί ένα δεκάχρονο.
Θυμάστε το 2008;
Θυμάστε πριν από δεκαοκτώ χρόνια, όταν η Κύπρος μπήκε στη ζώνη του ευρώ;
Θυμάστε πώς προσπαθούσαμε να εξηγήσουμε στη στετέ μας, τη γιαγιά, για τους μη μυημένους, πώς θα πρέπει να αποχαιρετίσει τα σελίνια; Ότι η λίρα αντιστοιχεί σε 1,71 ευρώ, ότι το σελίνι πάει, τέλειωσε, ξέχνα το, και εκείνη επέμενε να υπολογίζει τα ψώνια της σε λίρες, από καθαρή αρχή;
Ε, ετοιμαστείτε για τη συνέχεια. Δεκαοκτώ χρόνια μετά, οι ρόλοι αντιστρέφονται. Αυτή τη φορά, η generation alpha θα κληθεί να εξηγήσει στη generation x, σε εμάς, δηλαδή, που κάποτε νιώθαμε προχώ επειδή είχαμε e-banking, τι είναι το ψηφιακό ευρώ. Γιατί δεν είναι κάρτα. Δεν είναι revolut. Δεν είναι κρυπτονόμισμα. Είναι κάτι άλλο.
Ναι. Ισχύει. Και έρχεται.
Τι αποφασίστηκε
Την Πέμπτη, στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Συμβούλιο για την πρόταση Κανονισμού που θεσπίζει το ψηφιακό ευρώ. Η θέση του Κοινοβουλίου εγκρίθηκε με 416 ψήφους υπέρ, 169 κατά και 22 αποχές.
Προσοχή στη διατύπωση: δεν εγκρίθηκε το ψηφιακό ευρώ. Εγκρίθηκε η έναρξη διαπραγματεύσεων για το νομικό του πλαίσιο. Η απόφαση για το αν και πότε θα εκδοθεί παραμένει, όπως θα δούμε, αλλού.
Τι είναι το ψηφιακό ευρώ
Η πρόταση αφορά τη δημιουργία ψηφιακής μορφής του ευρώ με καθεστώς νόμιμου χρήματος, για πληρωμές λιανικής. Σύμφωνα με το κείμενο, ο στόχος είναι διπλός: να προσφερθεί στους πολίτες ένας ασφαλής τρόπος πληρωμής και να μειωθεί η εξάρτηση της ΕΕ από παρόχους πληρωμών εκτός Ένωσης.
Στην πράξη, το ψηφιακό ευρώ προβλέπεται να καλύπτει πληρωμές μεταξύ ιδιωτών, μεταξύ πολιτών και επιχειρήσεων, μεταξύ πολιτών και δημόσιων αρχών, καθώς και μεταξύ επιχειρήσεων. Το κείμενο αναφέρει ότι θα πρέπει να μπορεί να καλύψει και μελλοντικές ανάγκες, όπως πληρωμές από μηχανή σε μηχανή στο πλαίσιο της Βιομηχανίας 4.0. Δεν αφορά τις πληρωμές χονδρικής μεταξύ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, για τις οποίες υπάρχουν ήδη συστήματα διακανονισμού σε χρήμα κεντρικής τράπεζας.
Όπως τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα, το ψηφιακό ευρώ θα αποτελεί άμεση υποχρέωση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ή των εθνικών κεντρικών τραπεζών έναντι των χρηστών. Οι πολίτες, ωστόσο, δεν θα ανοίγουν λογαριασμό στην ΕΚΤ: θα συνάπτουν συμβατική σχέση με παρόχους υπηρεσιών πληρωμών, οι οποίοι θα διαχειρίζονται τους λογαριασμούς ψηφιακού ευρώ για λογαριασμό τους. Το κείμενο προβλέπει ότι τυχόν αφερεγγυότητα ενός παρόχου δεν θα επηρεάζει τους χρήστες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη χρηματοοικονομική ένταξη: το ψηφιακό ευρώ προβλέπεται να σχεδιαστεί ώστε να διευκολύνει την πρόσβαση ευάλωτων ομάδων και ατόμων χωρίς τραπεζικό λογαριασμό, με βασικά χαρακτηριστικά την ευκολία χρήσης, την ασφάλεια, τη δωρεάν πρόσβαση και την ευρεία αποδοχή.
Ποιος αποφασίζει και πότε
Αρμόδια για την έκδοση θα είναι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία θα αποφασίζει αν θα εκδώσει το ψηφιακό ευρώ, πότε και σε ποιες ποσότητες. Το κείμενο προβλέπει σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στη διαχείριση του ψηφιακού ευρώ και στα καθήκοντα της ΕΚΤ στη νομισματική πολιτική και την εποπτεία, με στόχο την αποφυγή συγκρούσεων συμφερόντων.
Μόλις η ΕΚΤ εγκρίνει την έκδοση, θα πρέπει να ανακοινώσει δημόσια την προβλεπόμενη ημερομηνία πρώτης κυκλοφορίας. Θα ακολουθήσει φάση ανάπτυξης διάρκειας τουλάχιστον 24 μηνών, ώστε το Ευρωσύστημα, οι πάροχοι και οι χρήστες να προετοιμαστούν.
Προβλέπεται επίσης η δημιουργία συμβουλευτικής πλατφόρμας για το εγχειρίδιο κανόνων του συστήματος, με συμμετοχή παρόχων, εμπόρων, τελικών χρηστών και οργανώσεων καταναλωτών, ενώ τα κράτη μέλη θα κληθούν να θεσπίσουν κυρώσεις για παραβάσεις, προς προστασία του καθεστώτος νόμιμου χρήματος, και να ενημερώσουν πολίτες και εμπόρους για τη χρήση και τον αντίκτυπό του.
Μέχρι τότε
Άρα όχι, δεν θα ξυπνήσετε αύριο με ψηφιακό πορτοφόλι της ΕΚΤ στο κινητό. Μεσολαβούν διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο, απόφαση της ΕΚΤ και τουλάχιστον δύο χρόνια προετοιμασίας.
Έχετε δηλαδή χρόνο. Χρόνο να καταλάβετε τη διαφορά ανάμεσα στο χρήμα κεντρικής τράπεζας και στο υπόλοιπο του λογαριασμού σας. Χρόνο να συνηθίσετε την ιδέα ότι το «μετρητό» μπορεί να μην είναι πια κάτι που τσαλακώνεται. Και χρόνο να προπονηθείτε για την αναπόφευκτη στιγμή που ένα παιδί του δημοτικού θα σας κοιτάξει με το βλέμμα που εσείς κοιτούσατε κάποτε τη στετέ σας πάνω από ένα κατοστάρικο σε λίρες, και θα σας πει, με άπειρη υπομονή: «Όχι. Δεν είναι κάρτα. Άκου να σου εξηγήσω από την αρχή.»
Ο κύκλος της ζωής, σε καθεστώς νόμιμου χρήματος.
