Πέντε χρόνια μετά το πρόστιμο στις Νορβηγίδες του beach handball, η ευρωπαϊκή τηλεόραση αποκτά για πρώτη φορά γραπτούς κανόνες για το πώς κινηματογραφούνται οι γυναίκες στον αθλητισμό.
Θυμάστε τότε που οι γυναίκες της εθνικής ομάδας beach handball της Νορβηγίας αρνήθηκαν να αγωνιστούν με μπικίνι; Ήταν το καλοκαίρι του 2021, στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα. Οι αθλήτριες κατέβηκαν στον αγώνα με σορτσάκια, και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Χάντμπολ τις τιμώρησε με πρόστιμο 1.500 ευρώ για «ακατάλληλη ενδυμασία».
Η ιστορία έγινε viral. Η τραγουδίστρια Pink προσφέρθηκε να πληρώσει η ίδια το πρόστιμο, κατηγορώντας δημόσια την ομοσπονδία για σεξισμό. Λίγους μήνες αργότερα, η Διεθνής Ομοσπονδία Χάντμπολ άλλαξε τους κανονισμούς της. Το μήνυμα είχε περάσει: το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ οι αθλήτριες. Ήταν το βλέμμα πάνω τους.
Πέντε χρόνια μετά, αυτό το βλέμμα αποκτά, επιτέλους, κανόνες.
Τι είναι το «Raising the Bar»
Τον Ιούλιο του 2026, η Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ένωση (EBU) δημοσίευσε, σε συνεργασία με την European Athletics, ένα νέο πλαίσιο οδηγιών με τίτλο «Raising the Bar: Guidelines for respectful media coverage in women’s athletics».
Ο στόχος του είναι απλός στη διατύπωση και δύσκολος στην πράξη: οι τηλεοπτικές μεταδόσεις των γυναικείων αγώνων στίβου να εστιάζουν στην αθλητική επίδοση, όχι στο σώμα των αθλητριών.
Το εγχειρίδιο απευθύνεται σε σκηνοθέτες, εικονολήπτες και παραγωγούς. Και δεν μένει στη θεωρία. Περιλαμβάνει συγκεκριμένα παραδείγματα από πραγματικές μεταδόσεις: ποιες γωνίες λήψης αναδεικνύουν την τεχνική και ποιες παράγουν «προβληματικές» εικόνες. Καλύπτει το άλμα εις ύψος, το επί κοντώ, τα οριζόντια άλματα και τα δρομικά αγωνίσματα, δηλαδή τα αγωνίσματα όπου το πρόβλημα εμφανίζεται συχνότερα.
Ποια πλάνα μπαίνουν στο στόχαστρο
Σύμφωνα με το ίδιο το κείμενο των οδηγιών, τρεις πρακτικές χαρακτηρίζονται προβληματικές:
- Λήψεις από πολύ χαμηλή γωνία, ειδικά πίσω ή κάτω από την αθλήτρια, που δημιουργούν αποκαλυπτικές εικόνες.
- Παρατεταμένα κοντινά πλάνα σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος.
- Επαναλήψεις σε αργή κίνηση που δεν προσφέρουν τίποτα στην ανάλυση της προσπάθειας ή στην κατανόηση του αγώνα.
Η λογική είναι σαφής: η θέση της κάμερας, η διάρκεια ενός κοντινού ή ένα slow motion χωρίς λόγο μπορούν να μετατοπίσουν την προσοχή του τηλεθεατή από την τεχνική στο σώμα. Και αυτό, όπως σημειώνει η EBU, δεν είναι απλώς ζήτημα αισθητικής. Ο εκτελεστικός διευθυντής του EBU Sport, Glen Killane, το έθεσε ευθέως: η σεξουαλικοποίηση των αθλητριών μέσα από επιλεκτικές γωνίες λήψης «παραμένει σημαντικό πρόβλημα σε πολλές αθλητικές μεταδόσεις».
Το ενδιαφέρον είναι ότι η οδηγία δεν λειτουργεί μόνο απαγορευτικά. Δείχνει και τι πρέπει να γίνεται: πλάνα που αναδεικνύουν την τεχνική της απογείωσης, εναέριες λήψεις που τονίζουν τη δυναμική του αγωνίσματος, γραφικά που εξηγούν την εμβιομηχανική. Το επιχείρημα της EBU είναι ότι το αξιοπρεπές πλάνο είναι, τις περισσότερες φορές, και το καλύτερο τηλεοπτικά.
Οι αθλήτριες πίσω από την πρωτοβουλία
Το «Raising the Bar» δεν γράφτηκε σε κάποιο γραφείο στη Γενεύη ερήμην των ενδιαφερομένων. Στη σύνταξή του συμμετείχαν τρεις Ολυμπιονίκες: η Βρετανίδα επικοντίστρια Holly Bradshaw, η Σέρβα άλτρια του μήκους Ivana Španović και η Κροάτισσα άλτρια του ύψους Blanka Vlašić.
Η Bradshaw δήλωσε στο BBC ότι ο τρόπος προβολής του αθλήματος στις ζωντανές μεταδόσεις «μπορεί να είναι εξαιρετικά ισχυρός, αλλά ενίοτε επιβλαβής», τόσο για τις γυναίκες που αγωνίζονται όσο και για τα κορίτσια που παρακολουθούν.
Δεν είναι η πρώτη φορά που οι ίδιες οι αθλήτριες πιέζουν προς αυτή την κατεύθυνση. Πέρα από τις Νορβηγίδες του beach handball, το 2021 οι Γερμανίδες γυμνάστριες εμφανίστηκαν στους Ολυμπιακούς του Τόκιο με ολόσωμες φόρμες αντί για τα καθιερωμένα κορμάκια. Και στους Ολυμπιακούς του Παρισιού το 2024, η Olympic Broadcasting Services είχε καλέσει τους εικονολήπτες να κινηματογραφούν άνδρες και γυναίκες με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.
Οδηγία, όχι κανονισμός
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Το «Raising the Bar» είναι σύσταση, όχι δεσμευτικός κανονισμός. Δεν προβλέπει κυρώσεις. Κανείς δεν θα τιμωρηθεί για ένα «λάθος» πλάνο.
Το βάρος του, όμως, δεν είναι αμελητέο. Η EBU εκπροσωπεί 113 δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς σε 56 χώρες, από το BBC μέχρι το ΡΙΚ και την ΕΡΤ. Οι συστάσεις της τείνουν να γίνονται πρότυπο για τις παραγωγές σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το πρώτο μεγάλο τεστ αναμένεται στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Στίβου, τον Αύγουστο του 2026.
Για να γίνει η οδηγία καθολικός κανόνας σε όλες τις διοργανώσεις, θα χρειαστεί κίνηση από την World Athletics. Μέχρι τότε, μένει στη διακριτική ευχέρεια κάθε παραγωγής.
Γιατί μας αφορά
Θα μπορούσε κανείς να πει ότι πρόκειται για τεχνική λεπτομέρεια, μια εσωτερική υπόθεση των τηλεοπτικών συνεργείων. Δεν είναι.
Ο τρόπος που η κάμερα «βλέπει» τις αθλήτριες διαμορφώνει τον τρόπο που τις βλέπουμε όλοι. Όταν το πλάνο εστιάζει στο σώμα αντί για την επίδοση, το μήνυμα προς κάθε κορίτσι που παρακολουθεί είναι σαφές: αυτό που μετράει δεν είναι το τι κάνεις, αλλά το πώς φαίνεσαι. Η οδηγία της EBU δεν λύνει το πρόβλημα από μόνη της. Αλλά για πρώτη φορά, το ονομάζει, το τεκμηριώνει με εικόνες και προτείνει συγκεκριμένη λύση, πλάνο προς πλάνο.
Το 2021 χρειάστηκε ένα πρόστιμο και μια ποπ σταρ για να ανοίξει η συζήτηση. Το 2026, η συζήτηση έγινε εγχειρίδιο. Δεν είναι λίγο.
Πηγές:
- EBU: New EBU guidelines tackle harmful stereotypes in women’s athletics coverage (2026)
- EBU: Raising the Bar — πλήρες κείμενο οδηγιών (PDF, 2026)
- Al Jazeera: European Athletics moves to curb on-screen sexualisation of female athletes (2026)
- Athletic Business: EBU Releases New Broadcast Guidelines (2026)
