Ένας νόμος από το 1977 και μια πραγματικότητα που έχει αλλάξει τελείως.
Στις 26 Ιουνίου, η Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών θυμίζει ότι το θέμα δεν έχει λυθεί — ούτε εδώ, ούτε πουθενά. Στην Κύπρο ειδικά, η συζήτηση παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανοιχτή: ο νόμος λέει ένα πράγμα, η κοινωνία ζει ένα άλλο, και η Ευρώπη κινείται με εντελώς διαφορετικές ταχύτητες.
Τι λέει ο νόμος στην Κύπρο
Ο νόμος του 1977 και οι τροποποιήσεις του.
Η κάνναβη στην Κύπρο κατατάσσεται στην κατηγορία Β ελεγχόμενων ουσιών βάσει του Νόμου περί Ναρκωτικών Φαρμάκων και Ψυχοτρόπων Ουσιών του 1977, γεγονός που καθιστά ποινικό αδίκημα την κατοχή, την καλλιέργεια και την πώλησή της. LegalClarity
Το 2003 έγινε μια σημαντική τροποποίηση: εισήχθησαν ποσοτικά όρια – 30 γραμμάρια κάνναβης ή τρία φυτά. Ποσότητες κάτω από αυτό το όριο αντιμετωπίζονται ως κατοχή για προσωπική χρήση, ενώ ποσότητες ίσες ή άνω δημιουργούν νομικό τεκμήριο πρόθεσης διακίνησης. LegalClarity
Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει αποποινικοποίηση – υπάρχει απλώς μια ημι-κλίμακα ποινών.
Τι ρισκάρεις αν σε πιάσουν.
Η κατοχή για προσωπική χρήση θεωρείται σοβαρό ποινικό αδίκημα: έως 12 χρόνια φυλακή για ουσίες κατηγορίας Α, 8 χρόνια για κατηγορία Β και 4 χρόνια για κατηγορία Γ. Για πρωτοεγκαλούμενους κάτω των 25 ετών, η ποινή δεν υπερβαίνει συνήθως τον ένα χρόνο. Naac
Η διακίνηση ουσιών κατηγοριών Α και Β μπορεί να τιμωρηθεί με ισόβια κάθειρξη – ποινή που δεν έχει ποτέ επιβληθεί στην πράξη. Lawyers in Cyprus
Η ιατρική κάνναβη: ναι, αλλά με αστερίσκους.
Τον Φεβρουάριο του 2019, η Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε τη νομιμοποίηση της ιατρικής κάνναβης – επιτρέποντας την καλλιέργεια, εισαγωγή, εξαγωγή, κατοχή και χρήση για ιατρικούς σκοπούς. Lawyers in Cyprus
Στην πράξη όμως, ο νόμος επιτρέπει μόνο τρεις παραγωγούς κάνναβης για τα πρώτα 15 χρόνια του προγράμματος – με αποτέλεσμα οι πολίτες να έχουν περιορισμένη πρόσβαση στο φάρμακο. Hemp King
Τι γίνεται στην πράξη, τα νούμερα δεν λένε ψέματα
Η χρήση κάνναβης διά βίου στον γενικό πληθυσμό της Κύπρου έφτασε το 18% το 2023, από μόλις 6,6% το 2006. Η αύξηση είναι πάνω από τριπλάσια σε λιγότερο από δύο δεκαετίες. Sigmalive English
Στους φοιτητές, σχεδόν ένας στους τρεις έχει δοκιμάσει κάνναβη έστω μία φορά. Σε έρευνα του ESPAD 2024, η Κύπρος εμφανίζει υψηλά ποσοστά χρήσης παράνομων ουσιών: κοκαΐνη στο 6,2%, LSD και άλλα ψευδαισθησιογόνα στο 6,8%, MDMA/ecstasy στο 4,7%. Sigmalive EnglishWRD News
Σύμφωνα με έρευνα της Αρχής Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου, η κάνναβη είναι η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία, με το 12% των συμμετεχόντων να δηλώνει χρήση – πολύ μπροστά από την κοκαΐνη στο 4% και το ecstasy στο 3%. Cyprus Mail
Με άλλα λόγια: η Κύπρος εφαρμόζει την Εθνική Στρατηγική για τις Εξαρτήσεις 2021-2028, η οποία χωρίζεται σε δύο φάσεις – το Σχέδιο Δράσης 2021-2024 και το επόμενο για το 2025-2028, το οποίο δεν έχει ακόμα δημοσιευτεί. Cyprus Mail
Υπάρχει ελπίδα για αποποινικοποίηση;
Τι σημαίνει «αποποινικοποίηση».
Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάτι εδώ, γιατί συχνά συγχέεται. Αποποινικοποίηση δεν σημαίνει νομιμοποίηση. Σημαίνει ότι η χρήση ή κατοχή μικρής ποσότητας δεν αντιμετωπίζεται ως ποινικό αδίκημα, αλλά ως διοικητική παράβαση — όπως παράβαση ΚΟΚ. Δεν φυλακίζεσαι. Μπορεί να πληρώσεις πρόστιμο.
Η κατάσταση στην Κύπρο σήμερα.
Δεν υπάρχει πολιτική αποποινικοποίησης για την ψυχαγωγική κάνναβη στην Κύπρο. Οποιαδήποτε ποσότητα βρεθεί επάνω σου αποτελεί λόγο σύλληψης και ποινική δίωξη. LegalClarity
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, παρατηρείται τάση προς εναλλακτικά μέτρα αντί της ποινής. Για νέους πρωτοεγκαλούμενους υπάρχει εναλλακτική πρόταση αντί της δίωξης, καθώς και πρωτόκολλο παραπομπής σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Από το 2016, όσοι κατηγορούνται για αδικήματα σχετικά με ναρκωτικά (εκτός διακίνησης) μπορούν να ζητήσουν εναλλακτική αντιμετώπιση μέσω θεραπείας. Naac
Αυτό είναι βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Αλλά βήμα μικρό.
Πού βρίσκεται η υπόλοιπη Ευρώπη
Η Πορτογαλία και το μοντέλο που άλλαξε τα πάντα.
Η Πορτογαλία αποποινικοποίησε όλες τις ουσίες, όχι μόνο την κάνναβη, το 2001, επικεντρώνοντας τις πολιτικές στη θεραπεία αντί στην ποινή. Το αποτέλεσμα; Δεκαετίες αργότερα, τα στοιχεία δείχνουν μειωμένη χρήση, λιγότερους θανάτους από υπερδοσολογία και αποσυμφόρηση των φυλακών. ScienceDirect
Το 2020, η πολιτεία Όρεγκον των ΗΠΑ έγινε η πρώτη που αποποινικοποίησε όλες τις ουσίες, επικαλούμενη το πορτογαλικό παράδειγμα, ωστόσο η πολιτική αναστράφηκε το 2024 μετά από αύξηση θανάτων από υπερδοσολογία. Ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι θάνατοι συνδέονταν κυρίως με τη διάδοση της φεντανύλης και τις επιπτώσεις της πανδημίας, παρά με την ίδια την πολιτική. France 24
Γερμανία, Μάλτα, Λουξεμβούργο: η νέα Ευρώπη της κάνναβης.
Τον Δεκέμβριο του 2021, η Μάλτα νομοθέτησε για περιορισμένη οικιακή καλλιέργεια, κατοχή μικρών ποσοτήτων και χρήση σε ιδιωτικό χώρο. Τον Ιούλιο του 2023, το Λουξεμβούργο νομοθέτησε παρόμοια, και τον Φεβρουάριο του 2024, η Γερμανία επέτρεψε την οικιακή καλλιέργεια, κατοχή και χρήση μικρών ποσοτήτων, καθώς και clubs καλλιέργειας χωρίς εμπορικό σκοπό. EUDA
Η Ολλανδία, παρά τη φήμη της για τα coffeeshops, εξακολουθεί επίσημα να ταξινομεί ως ποινικό αδίκημα την καλλιέργεια, πώληση και κατοχή κάνναβης, ανεχόμενη όμως στην πράξη την πώληση έως πέντε γραμμαρίων σε ενήλικες σε αδειοδοτημένα καταστήματα για δεκαετίες. EUDA
Και στη Σλοβενία, η κατοχή μικρής ποσότητας οποιασδήποτε ουσίας για προσωπική χρήση δεν αποτελεί ποινικό αδίκημα, αλλά πταίσμα τιμωρούμενο με πρόστιμο από 36 έως 179 ευρώ. Wikipedia
Τι μένει να ειπωθεί
Η Κύπρος βρίσκεται σε μια περίεργη θέση. Έχει νόμους από τη δεκαετία του ’70, μια κοινωνία που χρησιμοποιεί ναρκωτικά σε ολοένα αυξανόμενο βαθμό, και μια ΕΕ που αλλάζει προσέγγιση μπροστά στα μάτια της. Η ιατρική κάνναβη νομιμοποιήθηκε, αλλά παραμένει δύσκολα προσβάσιμη. Υπάρχουν εναλλακτικές διαδικασίες για νέους, αλλά όχι αποποινικοποίηση.
Η συζήτηση για την αποποινικοποίηση δεν είναι συζήτηση για το αν τα ναρκωτικά είναι «καλά» ή «κακά». Είναι συζήτηση για το αν η ποινικοποίηση λειτουργεί, και τα δεδομένα σε όλη την Ευρώπη δείχνουν ότι σε μεγάλο βαθμό δεν λειτουργεί. Τουλάχιστον όχι με τον τρόπο που υπόσχεται.
Το ερώτημα δεν είναι «ναι ή όχι στα ναρκωτικά». Είναι «ναι ή όχι στη λογική».
Πηγές: Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου (NAAC), European Union Drugs Agency — Ευρωπαϊκή Έκθεση Ναρκωτικών 2025, ESPAD 2024, Legal Clarity — Cyprus cannabis law 2026
