Τέσσερα χρόνια, σχεδόν 3.000 σελίδες, 13 πρόσωπα στο στόχαστρο – και ένας πρώην Πρόεδρος με 7 ενδεχόμενα αδικήματα.
Τον Αύγουστο του 2022, ο δημοσιογράφος Μακάριος Δρουσιώτης κυκλοφόρησε ένα βιβλίο 281 σελίδων με τίτλο «Κράτος Μαφία». Μέσα σε αυτό, κατηγορούσε δεκάδες πρόσωπα για διαφθορά, με βαρύτατες κατηγορίες εναντίον του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Αναστασιάδη. Ήταν αναμενόμενο να ακολουθήσει αντίδραση. Δεν ήταν αναμενόμενο να ακολουθήσει μία έρευνα τέτοιας έκτασης.
Σήμερα, 16 Ιουνίου 2026, η Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς («η Αρχή») δημοσιοποίησε τα αποτελέσματά της. Αυτό που κρατάς στα χέρια σου – ή διαβάζεις στην οθόνη σου είναι μια ανακοίνωση που αλλάζει τα δεδομένα για το πώς η Κύπρος κατανοεί τον εαυτό της.
Γιατί ξεκίνησε αυτή η έρευνα
Η Αρχή δεν ξεκίνησε επειδή κάποιος υπέβαλε καταγγελία. Ξεκίνησε αυτεπάγγελτα – δηλαδή από μόνη της, χωρίς να της το ζητήσει κάποιος επίσημα.
Ο υποψήφιος Πρόεδρος Ανδρέας Μαυρογιάννης έστειλε επιστολή τον Νοέμβριο του 2022, ζητώντας να εξεταστεί το περιεχόμενο του βιβλίου, χωρίς ωστόσο να υποβάλει επίσημη καταγγελία. Λίγες μέρες αργότερα, ο ίδιος ο Αναστασιάδης ζήτησε κι αυτός έρευνα – προφανώς θέλοντας να αθωωθεί δημόσια. Η Αρχή αποφάσισε τελικά να προχωρήσει, και αυτό που ξεκίνησε ως απάντηση σε ένα βιβλίο κατέληξε στη μεγαλύτερη έρευνα διαφθοράς που έχει διεξαχθεί ποτέ στην Κύπρο.
Πώς έγινε η έρευνα
Η Αρχή επέλεξε τέσσερις Λειτουργούς Επιθεώρησης για να διεξαγάγουν την έρευνα. Η επικεφαλής, Gabrielle McIntyre, κατάγεται από την Αυστραλία και είναι εμπειρογνώμονας στο διεθνές ποινικό δίκαιο – χωρίς καμία προηγούμενη σχέση με την Κύπρο. Μαζί της εργάστηκαν τρεις Κύπριοι δικηγόροι με εμπειρία σε ποινικές υποθέσεις και θέματα διαφθοράς.
Η επιλογή αλλοδαπής επικεφαλής δεν ήταν τυχαία. Η Αρχή ήθελε να αποφύγει οποιεσδήποτε αμφιβολίες για αντικειμενικότητα, δεδομένου ότι τα εμπλεκόμενα πρόσωπα ήταν ιδιαίτερα ισχυρά.
Μάρτυρες κλήτευσαν κάτω από όρκο. Ακροάσεις έγιναν κεκλεισμένων των θυρών. Λήφθηκαν καταθέσεις μέσω τηλεδιάσκεψης από μάρτυρες στο εξωτερικό, με αξιοποίηση διεθνών συμβάσεων κατά της διαφθοράς. Και τελικά παραδόθηκε Τελική Έκθεση σχεδόν 3.000 σελίδων – που δεν θα δοθεί στη δημοσιότητα, για να μην επηρεαστούν μελλοντικές δικαστικές διαδικασίες.
Ένα κρίσιμο σημείο που πρέπει να κατανοήσει ο αναγνώστης: η έρευνα δεν λειτούργησε με τα ίδια πρότυπα αποδεικτικότητας που εφαρμόζονται σε ποινική δίκη. Το κριτήριο ήταν το ισοζύγιο των πιθανοτήτων – δηλαδή αρκεί να φαίνεται πιθανότερο ότι κάτι συνέβη, παρά ότι δεν συνέβη. Αυτό δεν σημαίνει ενοχή. Σημαίνει ότι υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για να προχωρήσει η υπόθεση στον Γενικό Εισαγγελέα.
Τι βρέθηκε – και ποιοι κατονομάζονται
Η Αρχή κατονόμασε 13 πρόσωπα και νομικές οντότητες με ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες. Δεν είναι μικρά ονόματα.
Ο πρώην Πρόεδρος – με 7 ενδεχόμενα αδικήματα.
Ο Νίκος Αναστασιάδης είναι το πρόσωπο με τις περισσότερες κατηγορίες. Συνολικά εντοπίστηκαν επτά περιπτώσεις ενδεχόμενων αδικημάτων, που αφορούν τρεις διαφορετικές υποθέσεις.
Πρώτη υπόθεση: Η σύλληψη της Ριμπολόβλεβα. Ο Ρώσος ολιγάρχης Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ, εν μέσω ακριβοπληρωμένου διαζυγίου, φέρεται να χρησιμοποίησε διασυνδέσεις στην Κύπρο για να πιέσει την εν διαστάσει σύζυγό του. Η κα Ελένα Ριμπολόβλεβα συνελήφθη στην Κύπρο το 2014, κατόπιν καταγγελίας που φέρεται να ήταν μέρος συντονισμένου σχεδίου πίεσης. Οι ερευνητές βρήκαν ενδείξεις ότι ο Αναστασιάδης ενεργούσε ως passive trader – δηλαδή ως πρόσωπο που δέχτηκε αθέμιτο πλεονέκτημα έναντι άσκησης επιρροής. Το αθέμιτο πλεονέκτημα; Η χρηματοδότηση ιδιωτικής πτήσης του πρώην Προέδρου από τις Βρυξέλλες, η οποία φέρεται να καλύφθηκε από τον Ριμπολόβλεφ μέσω ενδιάμεσου.
Δεύτερη υπόθεση: Η Focus Maritime και η Λαϊκή Τράπεζα. Οι ερευνητές κατέληξαν ότι ο Αναστασιάδης – όταν ήταν βουλευτής και πρόεδρος του ΔΗΣΥ – έλαβε 250.000 ευρώ από τη Λαϊκή Τράπεζα, παρουσιασμένα ψευδώς ως «εισαγωγικές προμήθειες» για πελάτες που παρέπεμπε σε τράπεζες. Κατά τους ερευνητές, τα χρήματα αυτά προορίζονταν για οικονομική στήριξη της προεκλογικής του εκστρατείας του 2013. Επίσης βρέθηκαν ενδείξεις ότι, όταν η υπόθεση Focus ερευνάτο, ο ίδιος παρέμβη προς τον τότε Γενικό Εισαγγελέα Κώστα Κληρίδη ζητώντας να σταματήσει η έρευνα – ενέργεια που οι ερευνητές χαρακτηρίζουν ως ενδεχόμενο κακούργημα κατάχρησης εξουσίας.
Τρίτη υπόθεση: Ακίνητο στη Δρομολαξιά και Pandora Papers. Ο Αναστασιάδης, ως Πρόεδρος, φέρεται να παρενέβη υπέρ ιδιωτικής εταιρείας σε υπόθεση εκμετάλλευσης ακινήτου που διαχειριζόταν το κράτος. Επίσης, ως βουλευτής και αρχηγός κόμματος, ζήτησε προσωπική συνάντηση με τον τότε Υπουργό Εσωτερικών για να διευκολύνει πολιτογράφηση πλουσίων Ρώσων πελατών του δικηγορικού του γραφείου – μεταξύ άλλων του Αλεξάντερ Αμπράμοφ και του Λεονίντ Λεμπέντεφ. Ως αντάλλαγμα, το γραφείο φέρεται να επωφελήθηκε οικονομικά, και ο ίδιος έκανε δωρεάν χρήση ιδιωτικού jet του Λεμπέντεφ.
Ο πρώην δικαστής που «δεν είπε την αλήθεια».
Ο Χάρης Σολομωνίδης, πρώην Πρόεδρος του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας, αντιμετωπίζει τρεις ενδεχόμενες κατηγορίες: δεκασμό δημόσιου λειτουργού, συναλλαγές που υποδηλώνουν διαφθορά, και αθέμιτη κτήση περιουσιακού οφέλους.
Η υπόθεση είναι αποκαλυπτική: ο Σολομωνίδης εξέδωσε ευνοϊκά διατάγματα υπέρ των συμφερόντων του Ριμπολόβλεφ, μέσω αιτήσεων που χειριζόταν η δικηγορική εταιρεία Ανδρέας Νεοκλέους & Σία. Λίγες μόνο μέρες μετά την έκδοση αυτών των διαταγμάτων, η σύζυγος του δικαστή – που ήταν τότε άνεργη – προσλήφθηκε στην ίδια δικηγορική εταιρεία με υψηλές απολαβές. Και όταν αυτό αμφισβητήθηκε δικαστικά, ο ίδιος ο Σολομωνίδης κατέθεσε σε αίτηση εξαίρεσής του ότι ο εργοδότης της συζύγου του ήταν άλλη εταιρεία – κάτι που οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι δεν ήταν αληθές.
Ο πρώην Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας.
Ο Ρίκκος Ερωτοκρίτου αντιμετωπίζει δύο ενδεχόμενες κατηγορίες κατάχρασης εξουσίας. Οι ερευνητές βρήκαν ενδείξεις ότι χειρίστηκε προσωπικά τον φάκελο σύλληψης της Ριμπολόβλεβα κατά παρέκκλιση από καθιερωμένες διαδικασίες, ότι έδωσε οδηγίες για τροποποίηση στοιχείων του φακέλου, και ότι παρενέβη στην αστυνομική έρευνα για τη Focus Maritime – ζητώντας μάλιστα από ερευνητές να μην κρατήσουν αντίγραφα τεκμηρίων.
Και άλλα δέκα πρόσωπα.
Στον κατάλογο περιλαμβάνονται ακόμη: η δικηγορική εταιρεία Ανδρέας Νεοκλέους & Σία με τρεις κατηγορίες· ο δικηγόρος Παναγιώτης Νεοκλέους για συνωμοσία ανατροπής της δικαιοσύνης· ο Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ για εμπορία επηρεασμού· ο επιχειρηματίας Ανδρέας Χατζηκυριάκος ως ενδιάμεσος· ο Διευθύνων Σύμβουλος της Λαϊκής Τράπεζας Ευθύμιος Μπουλούτας για εμπορία επηρεασμού και ξέπλυμα χρήματος· ο πρώην υπουργός Νίκος Κουγιάλης για κατάχρηση εξουσίας σε σχέση με παραχώρηση κρατικής γης στην Αρχιεπισκοπή αξίας κοντά 11 εκατομμυρίων ευρώ – αντί 5,7 που είχαν παρουσιαστεί τότε· ο πρώην βουλευτής Γιώργος Βαρνάβας· και η τέως επικεφαλής της ΜΟ.Κ.Α.Σ Εύα Ρωσσίδου-Παπακυριακού, για ελλιπή έρευνα και παραμέληση καθήκοντος.
Ένα ζήτημα που επηρέασε τα ευρήματα: τα SMS
Ο Δρουσιώτης στηρίζει πολλούς ισχυρισμούς του σε μηνύματα κειμένου αποθηκευμένα στο κινητό της δικηγόρου του Ριμπολόβλεφ. Τον Ιούνιο του 2024, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκρινε ότι η έρευνα του κινητού αυτού από τις αρχές του Μονακό παραβίασε το δικαίωμα ιδιωτικής ζωής. Αυτό δημιούργησε διαφωνία ανάμεσα στους ερευνητές.
Η επικεφαλής McIntyre πίστευε ότι τα SMS διατηρούν αποδεικτική αξία. Οι τρεις Κύπριοι ερευνητές διαφώνησαν: χωρίς άλλη υποστηρικτική μαρτυρία, τα μηνύματα δεν μπορούν να αξιοποιηθούν. Η Αρχή υιοθέτησε τη θέση της πλειοψηφίας. Αυτό σημαίνει ότι κάποιοι ισχυρισμοί του Δρουσιώτη αποδυναμώθηκαν – όχι επειδή αποδείχτηκαν ψευδείς, αλλά επειδή δεν υπήρχε αρκετή υποστηρικτική μαρτυρία.
Τι γίνεται τώρα
Η Αρχή δεν καταδικάζει κανέναν. Δεν μπορεί. Αυτό ανήκει στο δικαστήριο. Αυτό που κάνει είναι να στέλνει την Τελική Έκθεση – μαζί με όλα τα τεκμήρια – στον Γενικό Εισαγγελέα. Εκεί θα κριθεί αν θα ασκηθούν ποινικές διώξεις.
Η έκθεση θα σταλεί επίσης στον Έφορο Φορολογίας, για παράλληλες ενέργειες σε ό,τι αφορά φορολογικά ζητήματα που προέκυψαν.
Η πλήρης Έκθεση δεν θα δοθεί στη δημοσιότητα – για να μην επηρεαστούν μελλοντικές ανακριτικές διαδικασίες.
Γιατί αυτό έχει σημασία
Η σημασία αυτής της ανακοίνωσης δεν εξαντλείται στα ονόματα ή τις κατηγορίες. Είναι βαθύτερη.
Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της Κύπρου, ανεξάρτητος θεσμός – με αλλοδαπή επικεφαλής, με αυστηρή μεθοδολογία, με διεθνή νομικά εργαλεία – εξέτασε ισχυρισμούς διαφθοράς εις βάρος της ανώτατης πολιτικής ηγεσίας και κατέληξε σε συγκεκριμένα, κατονομαστά ευρήματα.
Δεν είναι ρητορική. Δεν είναι πολιτική αντιπαράθεση. Είναι Έκθεση σχεδόν 3.000 σελίδων, με ορκωμοτές καταθέσεις, έγγραφα και νομική ανάλυση, που λέει: υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις.
Ταυτόχρονα, η Αρχή θυμίζει κάτι εξίσου σημαντικό: το τεκμήριο της αθωότητας παραμένει ακέραιο. Κανείς δεν είναι ένοχος μέχρι να αποφανθεί δικαστήριο. Και σε ένα κλίμα που η ίδια η Αρχή περιγράφει ως «τοξικό», αυτή η υπόμνηση δεν είναι τυπική — είναι αναγκαία.
Ό,τι κι αν συμβεί στη συνέχεια, ένα πράγμα έχει ήδη αλλάξει: η Κύπρος απέδειξε ότι μπορεί να διεξάγει τέτοια έρευνα. Αν μπορεί να αξιοποιήσει τα αποτελέσματά της, αυτό θα φανεί σύντομα.
