Του Κωνσταντίνου Ψυλλίδη
Η πρόοδος και η εξερεύνηση είναι η φύση του ανθρώπου. Είναι μέσα στο DNA μας, μια αταβιστική ανάγκη που μας σπρώχνει να πάμε ολοένα και μακρύτερα, να κάνουμε δυνατό εκείνο που μέχρι τότε φαινόταν αδύνατο.
Από τις σπηλιές πήγαμε στα εργαλεία και στη φωτιά, μετά στην επόμενη βουνοκορφή, στην επόμενη κοιλάδα και όταν φτάσαμε στον ωκεανό μάθαμε πώς να ναυπηγούμε πλοία για να τον διασχίσουμε, να πάμε σε άλλη γη.
Η τεχνολογική πρόοδος και η εξερεύνηση είναι στη φύση μας αλλά εκείνο που φαίνεται να ξεχνούν πολλοί είναι ότι η κοινωνική αλλαγή πάει χέρι-χέρι με αυτή την πρόοδο. Πολύ απλά, δεν μπορείς να έχεις το ένα χωρίς το άλλο.
Ας πάρουμε για παράδειγμα τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, μια από τις μεγαλύτερες τεχνολογικές προόδους του αιώνα, όσο και αν δεν μας αρέσει: εκείνο που έκαναν στην ουσία ήταν να εκμηδενίσουν τις αποστάσεις και να δώσουν τη δυνατότητα σε όλους τους ανθρώπους στη Γη με πρόσβαση σε ηλεκτρονικό υπολογιστή να συνδεθούν με άλλους ανθρώπους. Ξαφνικά δεν ήμασταν πλέον μόνο η γειτονιά ή η χώρα μας, ξαφνικά γίναμε κομμάτι μιας παγκόσμιας κοινότητας και ήρθαμε σε επαφή με διαφορετικές κουλτούρες και έθιμα. Το αποτέλεσμα αυτού ήταν βεβαίως ότι ως κοινωνία γίναμε πολύ πιο ευαίσθητοι σε θέματα ρατσισμού και αποκλεισμού μειονοτήτων.
Προχωρούμε, εξελισσόμαστε, μαθαίνουμε.
Κάποτε το να πάρεις διαζύγιο στην Κύπρο ήταν μέγιστο ταμπού. Κατ’ ακρίβεια, πριν το 1990 όταν εισήχθη το πολιτικό διαζύγιο, ο μοναδικός τρόπος για ένα ζευγάρι να χωρίσει ήταν να παρουσιαστεί ενώπιον τριμελούς εκκλησιαστικής επιτροπής για να εξηγήσει τους λόγους γιατί δεν ήθελε πλέον να είναι μαζί. Η διαδικασία ήταν μακρά, συνήθως 6 με 12 μήνες, και πολλές φορές εξευτελιστική. Ένας από τους λόγους για τον οποίον ενέκριναν το διαζύγιο ήταν η απιστία και πολλά ζευγάρια σκάρωναν φανταστικούς δεσμούς για να μπορέσουν να πάρουν διαζύγιο! Επειδή η Εκκλησία έμαθε το “κόλπο”, η Επιτροπή έκανε αριθμό ερωτήσεων στο ζευγάρι για να διαπιστώσει αν τους έλεγαν ψέματα, όπως το τι χρώμα εσώρουχα φορούσε ο καθένας την ώρα που έγιναν τσακωτοί!
Επειδή λοιπόν ήταν τόσο δύσκολο να βγάλεις διαζύγιο, τα παιδιά διαζευγμένων γονιών ήταν συχνά στόχος για πειράγματα αλλά και ηθικολογίες του στυλ “τι θα πούνε στα παιδιά, ότι πλέον η μαμά και ο μπαμπάς μένουν σε διαφορετικά σπίτια;” Αυτά τα ξέρω από πρώτο χέρι, επειδή ήμουν παιδί διαζευγμένων γονιών στις αρχές της δεκαετίας του ‘90. Το στίγμα υπήρχε και υπέφερα πολύ από αυτό τότε καθώς η συμβατική συλλογική σοφία έλεγε ότι τα παιδιά διαζευγμένων γονιών ήταν “προβληματικά”.
Τα χρόνια όμως πέρασαν και η κοινωνία άλλαξε. Με την πρόοδο στους τομείς της έρευνας και της ψυχολογίας ανακαλύψαμε ότι τελικά το να μείνουν δύο άνθρωποι μαζί σε έναν γάμο νεκρό είναι πολύ, πολύ χειρότερο από το να πάρουν διαζύγιο τόσο για τους ίδιους, όσο και για τα παιδιά.
Πλέον κανένας δε δαχτυλοδείχνει παιδιά διαζευγμένων γονιών ούτε πιστεύει κανένας σοβαρά ότι είναι “προβληματικά”.
Θα νόμιζε κάποιος ότι ως κοινωνία θα μαθαίναμε το μάθημά μας αλλά δυστυχώς όχι. Πριν δύο εβδομάδες οι κάτοικοι Στροβόλου ξύπνησαν με μια δυσάρεστη έκπληξη: το ομοφοβικό, ακροδεξιό ΕΛΑΜ ανήρτησε πινακίδα στην πολυσύχναστη λεωφόρο Στροβόλου στην οποία προειδοποιούσε ότι δεν πρόκειται να συναινέσει στην υιοθεσία παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια.
Από τις αντιδράσεις που μου έκαναν τη χειρότερη εντύπωση ήταν διαφορετικές παραλλαγές του “με ποιο δικαίωμα υποχρεώνουμε παιδιά να εκτεθούν σε μια κατάσταση για την οποία δεν έχουν ευθύνη;”, ένα επιχείρημα με περισσότερες τρύπες και λογικά σφάλματα από ελβετικό τυρί που τρώει ο φιλόσοφος Σωκράτης. Η αντίδραση αυτή προϋποθέτει ότι τα παιδιά σε ομόφυλες οικογένειες είναι κατά κάποιο τρόπο “προβληματικά” ή έχουν την τάση να είναι περισσότερο δυστυχισμένα. Κάτι που έχει βεβαίως αποδειχθεί ως σφάλμα μετά από πάμπολλες μελέτες και παρατηρήσεις: όπως και με τα ετερόφυλα ζευγάρια, ο καθοριστικότερος παράγοντας στο πώς θα εξελιχθεί οποιοδήποτε παιδί είναι το πόσο σωστά μεγαλώνει και με πόση αγάπη το περιβάλλουν οι γονείς.
Άλλο λογικό σφάλμα είναι η εντύπωση ότι τα μοναδικά ευτυχισμένα και ψυχολογικά υγιή παιδιά είναι παιδιά που μεγαλώνουν σε πυρηνικές οικογένειες. Που σημαίνει ότι παιδιά υιοθετημένα, ορφανά ή που μεγαλώνουν με άλλα μέλη της οικογένειας είναι επίσης προβληματικά. Ένα χυδαίο, σχεδόν εμετικό συμπέρασμα που βεβαίως δεν ισχύει.
“Τι θα πούμε στα παιδιά;” Εύκολο. Να τους πεις ότι δεν έχει σημασία με ποιους και πώς μεγαλώνεις, φτάνει να μεγαλώνεις σωστά και με αγάπη. Να τους πεις ότι έτσι έλεγαν κάποτε και για τα παιδιά των διαζευγμένων αλλά όπως άλλαξε αυτό έτσι θα αλλάξει και η άποψη για τα παιδιά σε ομόφυλα ζευγάρια.
Και ότι ο μοναδικός που είναι προβληματικός είναι αυτός που στοχοποιεί παιδιά.
